RSS feed

Het woord dat er niet in staat

Geplaatst op

‘Staat in mijn boek.’

Mijn huisgenoten hebben intussen een bloedhekel aan dit zinnetje waarmee ik de laatste twee jaar menige tafeldiscussie meende te kunnen verkorten. Want mijn boek gaat ook deze keer over mobiliteit, maar tegelijk ook niet. En dus over veel meer.

Met ‘Het voorruitperspectief’ (Uitgeverij Garant, 2000) bracht ik in kaart hoe wij gewend zijn vanuit de auto te denken, vaak zonder ons daar bewust van te zijn, en welke verreikende gevolgen dat heeft voor ons verkeer.

In ‘De file voorbij’ (Uitgeverij Vrijdag, 2010) probeerde ik duidelijk te maken dat er met ons mobiliteitssysteem veel meer mis is dan alleen maar het fileprobleem: het ongemak waarbij mobiele mensen wat langer onderweg zijn dan ze aanvankelijk dachten – en soms zelfs dat niet (want de meeste files zijn structureel en dus perfect voorspelbaar).

Met ‘Weg van mobiliteit’ (Uitgeverij Vrijdag, 2014) ging ik op zoek naar mobiliteit waar we niet een heel klein beetje (of soms veel) slechter van worden, maar waarvan we effectief gelukkiger worden. Het leidde me tot het concept van ‘mobilitijd’: mobiliteit vervat in ons tijdsbudget op de korte termijn (de Breverwet) en op de lange termijn (duurzaamheid of ‘volhoudbaarheid’).

De voorruit, de file, ons mobiliteitssysteem – er zit voorwaar logica in mijn oeuvre: het gaat steeds breder. In ‘Weg van het systeem’ trek ik die lijn door. Het boek gaat over onze door de economie gedicteerde maatschappij – in plaats van andersom – en hoe die ons regelrecht naar de afgrond leidt.

Sinds vorige week hoef ik daar, vrees ik, helemààl geen tekeningetje meer bij te maken. Toen één van mijn gezinsgenoten wat plagerig vroeg of het woord ‘Oekraïne’ voorkomt in mijn boek, moest ik ontkennend antwoorden. Maar eigenlijk staat het er dus wél in.

Want de Oekraïne-oorlog is de perfecte illustratie van het punt dat ik wil maken. Het systeem waarin wij leven is geen systeem in crisis, het is een crisissysteem: een systeem dat crisissen genereert. Ooit volgden crisissen elkaar op. Tegenwoordig stapelen ze zich op: de energiecrisis, de klimaatcrisis, de biodiversiteitscrisis, de gezondheidscrisis, de Oekraïnecrisis – en ik vergeet er nog wel een paar.

We staan er bij en kijken er naar. Wat vandaag gebeurt is door niemand gewild. En toch gebeurt het. Waarom? Omdat het systeem ons ertoe drijft. En omdat wij weigeren het systeem zelf in vraag te stellen en het dus toelaten ons te dirigeren.

Zelfs middenin de zoveelste crisis is onze grootste verzuchting het systeem zo snel mogelijk weer op te lappen. Van links tot rechts hebben we het over de noodzakelijke ‘relance’ en het herstel van de oude orde. Kennelijk is het aartsmoeilijk om de mentale sprong te maken van ‘systeemfout’ naar ‘fout systeem’.

Anders dan velen zullen denken is het antwoord niet de revolutie. Of toch niet het soort revoluties waar mensen aan denken bij dat woord. Daarom heet het boek ‘Weg van het systeem’, niet ‘Weg met het systeem’.

De weg ‘weg van het systeem’ is een democratische weg, de weg van de tegenspraak en de gerede twijfel, waar ‘alleswetende’ despoten en dito experts geen kans maken: de ware expert weet wat hij niet weet en dat hij niet alleen weet.

De democratische weg loopt via het publieke domein (de plek waar mensen elkaar nog écht tegenkomen en leren kennen, elkaar nog in de ogen kijken in plaats van in het ontmenselijkende scherm dat van mensen doel maakt – voor verwijten, voor scheldtirades, voor bommen) en de daarbij horende gezonde frictie naar de zekerheid en de geborgenheid van de eigen keuken thuis.

Als we al revolutionairen nodig hebben, dan geen salonrevolutionairen, maar keukenrevolutionairen. Word ik nu al te cryptisch? Excuus, in dat geval. Vanaf 16 maart ligt mijn boek (normaal gesproken) in de boekhandel en geeft het in 328 bladzijden al zijn geheimen prijs: van extreme vloeibaarheid over de vloer van Latour tot de Dovydoctrine, binnenkort kunt er van meespreken.

En hopelijk bent u dan helemaal ‘weg van het boek’.

Over Kris Peeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: www.koortzz.be Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010), 'Weg van mobiliteit' (2014) en 'Weg van het systeem' (2021). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten. Lector verkeerskunde PXL Hogeschool. Onafhankelijk mobiliteitsadvies.

Volgende »

  1. lijkt me een ‘must have’ boek, of denk ik dan teveel vanuit het oude systeem? 😉

    Like

    Beantwoorden
  2. In essentie niks nieuws, als ik dat mag zeggen. We weten en waarschuwen al meer 30 jaar – geen mens geloofde/gelooft ons.
    Aan de bron van onze foute maatschappelijke ordening staan… gewoonweg mensen. We kunnen meer en meer spreken van een mensheid in diepe crisis. En bepaalde groeperingen hebben welbepaalde doelen – het zal wel weer complottheoretisch overkomen, geloof het dan maar niet.
    We zullen blijkbaar moeten leren uit crisis na crisis na crisis – maar zelfs dat schijnen we niet meer te kunnen. Moge God ons behoeden voor de ergste dingen die op ons af komen.

    Like

    Beantwoorden
  3. Nee, dat heb je niet goed gelezen. Niemand wil dat bepaalde dingen gebeuren, en toch gebeuren ze. Dan komt dat niet door de al dan niet geheime agenda van bepaalde mensen of groeperingen, laat staan door een complot. Daarin verschillen onze analyses fundamenteel.

    Like

    Beantwoorden
    • David Graeber (zaliger) en David Wengrow beschrijven in The Dawn of Everything hoe we door het systeem in de val zijn gelokt. Ik ben ook voorstander van wat je de democratische weg via het publieke domein noemt, maar die is onnoemelijk traag, mogelijk te traag voor de urgente problemen waar we mee kampen. Wel zeer benieuwd naar je boek!

      Like

      Beantwoorden
    • Dat is helaas de bittere realiteit, toch een van de realiteiten. Als men de ogen daarvoor sluit, dan is dat zo, dan wiegt men zichzelve in slaap. De onderliggende innerlijke stromingen zijn minstens even belangrijk als de uiterlijke verschijnselen, die daaraan zelfs schijnbaar tegengesteld kunnen zijn. Maar geloof het dan niet, u bent vrij om te menen wat u wil.
      Als iemand bvb. nu het systeem grondig zou willen veranderen, zal die gauw ondervinden welke bepaalde tegenkrachten gaan spelen. Meer kan ik daarover niet zeggen.
      De vraag is en blijft uiteraard actueel: hoe kan men een samenleving zo ordenen dat deze ten volle tegemoet komt aan de innerlijke en uiterlijke behoeften van mensen en volkeren. Die oplossing bestaat, althans voor Europa, andere continenten, culturen, volkeren,… vragen vaak een andere aanpak, eigen aan hun noden. We zijn tegenwoordig die differentïering kwijt geraakt door een soort nivellerend denken de laatste jaren – dat soort denken wordt ook geïndiceerd.
      Het in de praktijk brengen van een andere (sociale) ordening is een zware opgave waar nog vele vele eeuwen over zal gaan – al kunnen we nu in zelfs kleine dingen hier en daar de zgn. sociale impuls wat realiseren.

      Like

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: