RSS feed

Gidsland Nederland

Geplaatst op

Er is de laatste jaren wat sleet gekomen op de reputatie van Nederland als Gidsland. Zeker op het vlak van mobiliteit speelt een zekere ‘zelfgenoegzaamheid’ het land al een tijdje parten. Maar af en toe komen er uit het Noorden nog signalen die waard zijn om te worden opgepikt.

Zo was er de voorbije week het bericht dat de provincie Utrecht afstapt van de benaming ‘snelfietsroute’. Ze doet dat in navolging van enkele andere, noordelijker gelegen provincies. De redenen? Om te beginnen roept het woord ‘snelfietsroute’ weerstand op bij omwonenden. Ze zien dan meteen grote zwermen wielertoeristen en speedpedelecs op zich afkomen. De tweede reden is dat het woord onvoldoende weerspiegelt dat de routes bedoeld zijn voor àlle fietsers, ook de niet zo snelle.

Vooral dat tweede argument vind ik belangrijk: het woord ‘snelfietsroute’ – in Vlaanderen steeds vaker vertaald als ‘fietsostrade’ of zelfs, o gruwel, als fietsautostrade. Het is geen onschuldig woord, betoogde ik hier al eerder. Intussen al tien jaar geleden jengelde ik er al over, vooral omdat het woord getuigt van te veel voorruitperspectief in een materie waar je dat nu eens helemaal niet nodig hebt. Ik stelde toen het woord ‘velostrade’ voor als alternatief.

Bij nader inzien is dat eigenlijk in hetzelfde bedje ziek. Een belangrijker argument (dat ik op deze blog vergat te behandelen: het bleef hangen in enkele facebookdiscussies) is dat de woorden ‘fietssnelweg’, ‘fietsostrade’ of ‘velostrade’ verwachtingen oproepen die enerzijds nog niet waargemaakt kunnen worden (de meeste snelfietsroutes in Vlaanderen hebben nog steeds geen voorrang waar ze zelfs de lokaalste autoroutes kruisen) en anderzijds misschien ook niet terecht zijn.

Want wat willen we er eigenlijk mee? Zijn fietssnelwegen echt bedoeld om opzij-opzij-opzijgewijs de speedpedeleccers te laten vlammen? Of moeten ze ook kunnen fungeren als een veilige ruimte waar bijvoorbeeld kinderen of lanterfantende toeristen eventjes bevrijd zijn van voortdurend autogevaar en zich veilig en vrijelijk kunnen bewegen?

Afhankelijk van het antwoord heb je een ander ontwerp nodig. En andere regels. En een ander gedrag. Doordat we dit debat nog niet voerden en het woord ‘fietsostrade’ te pas en te onpas op routes loslaten, creëren we conflicten tussen verschillende weggebruikers en dus ook frustraties – terwijl die routes net bevrijdend moesten zijn, toch?

Fietsostrade, snelweg voor fietsers: wie even wil verpozen kan geen kant op. Hoogstens de kant in.

Intussen worden in Vlaanderen aan een tamelijk snel tempo nieuwe stukken fietsostrade aangelegd zonder dat de verwachtingen en doelen ervan doorgepraat, laat staan benoemd zijn. Het resultaat zijn mini-autostrades voor fietsers. Ze zijn geconcipieerd op snelheid (behalve op de kruispunten, wat daar voor extra conflicten zorgt: de snelle fietsers is niet zomaar bereid zijn opgebouwde snelheid nodeloos op te geven), zodat de wat langzamere fietser al vlug als obstakel wordt ervaren. Gezapig naast elkaar pedaleren wordt dan een aanleiding voor scheldpartijen. Ergens onderweg halt houden om even van het landschap te genieten of iets uit de fietszak te nemen is er niet bij: dat kan alleen op de schaarse pechstroken waar in het beste geval een picknickbankje staat.

Nu Nederland ons opnieuw de weg wijst, is misschien eindelijk de tijd rijp om het debat eens ten gronde te voeren. Waarvoor moeten deze fietsroutes dienen? Wat verwachten we ervan? Hoe moeten ze worden ontworpen? En dus ook: hoe gaan we ze noemen? Ligt hier geen opdracht voor ons Vlaamse Fietsberaad?

Woorden doen er toe. Uit woorden spreken waarden. En woorden leiden doorgaans tot niet eens altijd bedoelde daden.

Zeker in het verkeer kunnen we er maar beter voorzichtig mee zijn.

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: www.koortzz.be Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Nieuw boek 'Weg van het systeem' verschijnt in februari 2021. Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten. Geeft les aan de PXL Hogeschool, afdeling Verkeerskunde

Volgende »

  1. Dat “dedicated” fietsroutes inderdaad nooit voorrang krijgen op zelfs de kleinste wegen vind ik ook een raadsel. We hebben hier in Leuven het prachtige, lange Jan Vranckx-pad en daar moet je op elk kruispunt je voorrang afstaan. Ik heb ooit gehoord dat dit zou zijn voor de “voorspelbaarheid”. Voor automobilisten dan toch?

    Like

    Beantwoorden
    • Vervaeke Marc

      Ik weet niet of het nu nog zo is, maar op de oude spoorlijn van Ruien naar Oudenaarde hadden de landbouwers zelfs voorrang als ze van hun velden kwamen.

      Like

      Beantwoorden
  2. Weliswaar eerder uit noodzaak zo benoemd -> ook bij ons zijn er “doorfietsroutes” in de maak:
    1) VolleGaas Doorfietsroute: https://pers.vlaamsbrabant.be/volle-gaas-met-de-fiets-van-pajottenland-naar-brussel
    en
    2) bij u om de hoek de ‘Autoluwe fietsroute H’tals-T’hout’: https://www.provincieantwerpen.be/aanbod/drem/dienst-mobiliteit/fietsbeleid/fietsostrades/F102.html

    In Wallonië houdt de GRACQ nog wel hartstochtig vast aan het ‘lanterfantende’ karakter van hun RAVeL’s -> “le GRACQ rappelle que le RAVeL est un chemin réservé à tous les usagers non motorisés. C’est donc la convivialité qui prime sur le RAVeL, et pas la vitesse des cyclistes.” https://www.gracq.org/actualites-du-gracq/des-pistes-cyclables-obligatoires-et-un-budget-velo-pour-la-wallonie-enfin

    En in Brussel is men er nog niet uit: er wordt wel al gesproken over ‘cyclostrades’, maar de trajecten die al bestaan worden wel voorzien van D9 en D10-bordjes waarop speed pedelecs NIET toegelaten zijn (?!!) …

    Like

    Beantwoorden
  3. Kurt Van Impe

    Het is wat je zelf noemt het verabsoluteren van snelheid, waar ik wederom, geheel terecht mijns inziens, naar verwijs (cfr. je boek Het Voorruitsperspectief). Want in essentie gaat het (opnieuw) daar om en vindt het als een sluipende ziekte ingang in de vooralsnog vrije wereld van het fietsverkeer. De rangorde tussen snelle en trage actieve weggebruikers, het wordt een steeds grotere uitdaging dat evenredig stijgt met complexiteit. Als we niet goed overdenken hoe we de verbreiding van het voornamelijk snelle fietsverkeer afstemmen op nieuwe vormen van mobiliteit, dan zouden concepten zoals ‘fietssnelwegen’ net kunnen vernietigen waardoor het wordt aangetrokken. Het is een debat ten gronde absoluut waard.

    Like

    Beantwoorden
  4. De prestigieuze Langeman fietsbrug (F72, F702) in Hasselt, Godsheide. Inderdaad veilig over het kanaal fietsen. Doch je moet op de drie toegangswegen koning auto voorrang te verlenen. De Critical Mass is dus onveranderd. Zonde van het belastingsgeld?

    Like

    Beantwoorden
  5. heel terechte opmerking, het fietsverkeer is onderhand even divers geworden als het wegverkeer, en dat vraagt een diversiteit in infrastructuur. Net zoals je voor auto’s autostrades hebt of lokale wegen, dient er volgens mij een duidelijk onderscheid gemaakt te worden tussen snelle, minder snelle, gezins- en andere fietspaden. Hoe dat moet gebeuren lijkt me een complexe vraag.

    Like

    Beantwoorden
    • Is dat onderscheid tussen verschillende soorten fietsers metveigen paden echt nodig? Moeten mensen niet gewoon hun gedrag aanpassen aan anderen in plaats van dat we aparte infrastructuur voorzien voor elke subcategorie?
      Eens mensen bewegen aan een snelheid van meer dan 20 km/u worden ze agressiever, of dat op een gewone fiets is, dan wel een koersfiets of een speedpedelec. Eens die snelheidsgrens is overschreden, moet iedereen voor de snellen wijken, want alles wat trager is, hindert hen. (Ik ga eerlijk zijn, ik betrap mezelf daar ook op.) Moeten we daar infrastructuur op aanpassen? Of kunnen we proberen beschaafd te zijn en onze snelheid aan te passen aan de situatie? Een speedpedelec ontploft niet wanneer je er minder dan 45 km/u mee rijdt, al lijkt de gemiddelde gebruiker daar anders over te denken.

      Like

      Beantwoorden
  6. Of “Nederland ons opnieuw de weg wijst” valt te bezien.
    Is “doorfietsroute” meer dan een andere naam voor dezelfde lading?

    De huidige snel/doorfietsroutes zouden meer nadruk moeten leggen op aantrekkelijke fietsroutes naar het centrum van de stad met inderdaad weinig hinder op de kruisingen.
    Dus korte wachttijden en waar mogelijk voorrang.
    Veel van de bestaande snelfietsroutes voldoen daar niet aan en eindigen of beginnen aan de stadrand.

    Zo’n plaatje met een fietspad langs het spoor oogt mooi (en snel) maar hoe gaat de route bij de volgende overweg of het volgende dorp?

    Like

    Beantwoorden
  7. Dubbel zo breed zou toch al een minimum mogen zijn. Ik ben een occasionele fietser zonder conditie en ik voel me bijna evenzeer in de kant gedrukt als langs een steenweg op die dingen… dus ga ik maar weer te voet of met de bus.

    Geliked door 1 persoon

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: