RSS feed

Tagarchief: omdenken

2022: ‘Mag het iets meer zijn?’

Een nieuw jaar, een lege emmer om opnieuw te vullen?

Was het maar waar. Mentaal kunnen we ons emmertje leeggieten (niet vanzelfsprekend, maar een wandeling en een goed boek kunnen wonderen doen), maar met het emmertje van de wereld is dat een stuk moeilijker. En helaas is dat al aardig vol. Van de negen planetaire grenzen die de aardwetenschapper Johan Röckstrom in 2009 in Nature benoemde, zijn er drie overschreden (de opwarming van de aarde, het verlies aan biodiversiteit, de stikstofkringloop) en drie bijna overschreden (de oceaanverzuring, de waterschaarste, het landgebruik). Van twee hebben we voorlopig te weinig gegevens om er een uitspraak over te doen (chemische verontreiniging, aërosolen in de atmosfeer), maar de jongste onthullingen over pakweg PFOS zijn niet direct bemoedigend.

Hoopgevend tegen de achtergrond van al dit slechte nieuws is dat de enige grens waarbij we ons binnen een veilige marge bevinden, degene is waar we ons sinds de jaren negentig van vorige eeuw collectief voor inzetten: die van de ozonlaag. Als we er samen onze schouders onder zetten, kan er véél.

De eerste stap om een probleem op te lossen, is dat het herkend en erkend wordt als een probleem. Wat dat betreft is vorig jaar een cruciaal jaar geweest. De zomer van 2021 maakte alvast de klimaatverandering ook bij ons tastbaarder dan ooit. Meer nog: ze maakte ook pijnlijk duidelijk hoe ze onlosmakelijk is verbonden met alle andere planetaire grenzen, inbegrepen de tiende, noodzakelijk voor het vredevol voortbestaan van onze soort: die van de sociale rechtvaardigheid.

Nu de overgrote meerderheid de problemen (h)erkent, kunnen we vol gaan voor de oplossing ervan. Zoals zo vaak begint die niet met de juiste antwoorden, maar met de juiste vragen.

Bijvoorbeeld:

Hebben we meer e-commerce nodig?

Meer nacht- en weekendwerk?

Meer goedkope werkkrachten?

Meer computerchips?

Meer wegen en beton?

Meer zeldzame aarden?

Meer auto’s?

Meer goedkope vluchten?

Meer macht voor investeerders en overheden om snel projecten te realiseren?

Meer export en meer import?

Meer pijpleidingen?

Meer grijs?

Meer consumenten?

Meer fiscale gunstregimes voor farmaciebedrijven, voor stervoetballers, voor autofabrieken…?

Moeten we meer stationsloketten sluiten in naam van meer efficiëntie?

En ook:

Hebben we meer handen nodig in de zorg?

Meer betaalbare woningen?

Meer bevrijde tijd?

Meer democratie?

Meer speelruimte voor kinderen?

Meer natuur en meer groen?

Meer rust en stilte?

Meer sociale contacten?

Meer openbaar vervoer?

Meer omgevingen waar kinderen zich veilig kunnen verplaatsen?

Meer circulaire economie?

Meer lokale productie en lokale handel?

Meer burgers?

Meer warme weken?

Meer diensten en winkels met mensen die ons echt kunnen helpen?

Meer ontharding, meer verzachting, meer verdichting en meer verluchting?

Om maar te zeggen: de vraag hoeft er geen te zijn van ‘meer of minder’, laat staan van meer moeten of mogen.

De vraag kan ook zijn ‘welk meer’ we eigenlijk willen.

Mijn wens aan u, aan ons, voor 2022: laat ons meer ‘omdenken’.

We gaan er meer aan hebben dan gewoon hetzelfde te blijven denken.

Hamburg (7): een staaltje ‘omdenken’

Geplaatst op

We blijven nog even in de HafenCity. In 1962 en 1976 had Hamburg te lijden onder zware overstromingen. Als reactie daarop werd er langs de Elbe een waterkeringsmuur gebouwd met aan de voet ervan een vlakte die in droge tijden als autoparking kon worden gebruikt: het povere soort multifunctionaliteit waar ‘autodenkende’ stadsbesturen tegenwoordig weer mee op de proppen durven komen.

In Hamburg vroegen ze Zaha Hadid om hun vloedprotectiesysteem een vriendelijker aanzien te geven.

En het moet gezegd: daar slaagde ze in. Ze deed dat door het waterprobleem grondig ‘om te denken’. Ze maakte van de last een lust en van de vijand een vriend door het water en alles erop en erlangs te beschouwen als een ‘spektakel’. Logische consequentie was dus dat de waterranden zouden worden ingericht als publiekstribunes.

IMG_3498

Met mogelijkheid tot pootjebaden voor mensen met gevoel voor timing. Zeg nu nog dat spektakelarchitectuur niet duurzaam kan zijn.

Wanneer de nood (en het water) het hoogst is, lopen de zitplaatsen gewoon onder water. Op andere momenten zijn het aangename plekken om te vertoeven.

Als het niet regent tenminste.

IMG_3526

Spelen met niveauverschillen. Op droge, zonnige dagen allicht een place to be. Bij onze doortocht overheerste verlatenheid. Misschien had Hadid toch ook moeten denken aan een overdekt paviljoen met een ‘leven brengende’ functie? (Met excuses voor de druppels op de lens.)

IMG_3502

Let ook op het typisch Hamburgse ‘baksteenexpressionisme’. Zo krijgt zelfs een noodgedwongen blinde muur toch nog letterlijk en figuurlijk reliëf.

Zijn de Elbe-oevers hier tegenwoordig volledig autovrij, dat wil nog niet zeggen dat er geen sprake meer is van ongewenste mobiliteit. Met esthetisch subtiele maar daarom niet minder venijnige metalen doppen worden skaters en skeelers geweerd. Keuze-architectuur die nog weinig keuze laat…

IMG_3516