RSS feed

Tagarchief: monumentenzorg

Hamburg (3): stapelgekte

Geplaatst op

Havens hebben de kwalijke gewoonte de inwoners van de nabijgelegen nederzettingen niet alleen eten te geven, maar ze zelf ook op te eten. Denk aan de Antwerpse haven die achtereenvolgens Oosterweel, Oorderen, Wilmarsdonk en Lillo opvrat en vandaag nog altijd loert op Doel. De Hamburgse haven heeft het dorp Altenwerder achter de kiezen en in de stad zelf de wijk Kehrwieder. Al in 1883 moesten daar dik 20.000 mensen hun biezen pakken om plaats te maken voor een vrijhandelszone met bakstenen pakhuizen op palen.

Het geheel staat bekend als ‘Speicherstadt’. Letterlijk: ‘opslag-stad’: Duitsers zijn onklopbaar in hun ‘no nonsense’ en het mag dus als een historische vergissing gelden dat no nonsense Engels is.

IMG_3232

Hoewel. De Duitsers waren toch ook weer niet zo no nonsense dat ze hun stapelhuizen niet uitrustten met wat architecturale kwaliteit. Neogothiek werd het, met karakteristieke torentjes, ingenieus metselwerk, Jugendstil-smeedwerk en ornamenten in faience.

IMG_3210

Sommige bruggen lijken speciaal te zijn ontworpen om er spionnen op uit te wisselen.

Het resultaat mag dan streng en, zeker bij regenweer, somber ogen, het mag er wezen. Zo zeer zelfs dat de Unesco het vorig jaar uitriep tot werelderfgoed. Dat is een redelijke garantie op een eeuwige toekomst. Toch zo lang Joke Schauvliege geen Duits minister van monumentenzorg wordt.

IMG_3221

Het op een eilandje in de Elbe gelegen Speicherstadt heeft vandaag niet langer de functie van opslagplaats – al zijn er nog sporen van te vinden. In het voormalige Zollhaus, centraal op de foto hierboven, is er tegenwoordig het aanbevelenswaardig restaurant ‘Wasserschloss’ annex specerijenwinkel gevestigd. In die laatste krijg je een beeld van de exotische lekkernijen die hier ooit verhandeld werden.

IMG_3233

Anno 2016 zijn in de voormalige stapelhuizen vooral kantoren en bedrijven en hier en daar een horecazaak gehuisvest. Gewoond wordt er niet en dat voel je vooral ’s avonds en ’s nachts: dan ligt Speicherstadt er stil en verlaten bij. Dat is een poëtische manier om te zeggen dat het dan een dooie boel is.

IMG_3212-001

Rechts de oude Speicherstadt, links de nieuwe kantoorwijk. Ertussen een verkeersbarrière. Geen mens die er ’s avonds iets te zoeken heeft.

Toch maakt de smaakvolle uitlichting van het architecturale geheel een avondlijk bezoek de moeite waard.

En het helpt als je niet net daarvoor een thriller hebt gelezen.

Beweren dat er in en rond de oude Speicherstadt helemaal geen opslag meer is, zou de waarheid geweld aan doen. Hamburg is, zijn reputatie als vooruitstrevende ‘klimaatstad’ ten spijt, vandaag de dag nog altijd vooral een autostad en dat heeft z’n consequenties. Wie brede verkeersriolen tot in het stadscentrum gedoogt, moet natuurlijk zorgen voor een goede ‘afloop’. Dat betekent concreet dat er ongelooflijk veel ruimte opgaat aan parkeren. Op het openbaar domein zelf, maar ook in nieuwe, grote parkeergebouwen.

IMG_3454

Dat het parkeren niet ondergronds wordt afgehandeld, zal wel te maken hebben met de drassige ondergrond.

De vormtaal blijft soms zelfs opzettelijk dezelfde als die van de aloude stapelhuizen.

IMG_3537

IMG_3540-001

Hamburg blijft op die manier trouw aan zichzelf en een beetje stapel-gek.

IMG_4281

 

Advertenties

Achter de schermen van Mercedes

Geplaatst op

De dingen kunnen soms een vreemde wending nemen.

Steden doen doorgaans hun best om hun onroerend erfgoed zo goed mogelijk te beschermen. Of in ere te herstellen in voorkomend geval. Dat laatste was er dan vaak de oorzaak van dat de mooiste gebouwen soms jarenlang achter stellingen en grijze doeken verdwenen – letterlijk achter de schermen. Zonde, vonden velen. En dus kwamen er doeken met een print die alvast een voorproefje gaf van wat er zou komen. Minder storend in het stadsbeeld en gewoon leuker, positiever, wervender.

Zoals hier bijvoorbeeld, waar het allereerste verkeerslicht ooit, op Potsdamer Platz in Berlijn, tijdens de restauratie een trompe l’oeil-jasje  aangemeten kreeg (wie goed kijkt ziet onder het ronde dak de drie lichten, toen nog in horizontale opstelling).

In restauratie

Marketingjongens vonden dat natuurlijk zonde: zo’n grote, zichtbare oppervlakken die monumenten vaak kunnen bieden, niet benutten voor publiciteitsdoeleinden? Tssss!

De monumentenwereld van haar kant reageerde vooral afwijzend op de oneerbare voorstellen van de moneymakers. Eerbiedwaardige, vaak symbolisch zwaar beladen monumenten reduceer je toch niet zomaar tot billboards voor vaak dubieuze producten?

Maar het moet zijn dat besparingen op restauratiebudgetten de monumentenzorgers tot wat meer pragmatisme dwingen, want kijk wat er recent op het Antwerpse Zuid verscheen:

Mercedesreclame 1

Het Museum voor Schone Kunsten (MSK) in restauratie liet zich domweg vermommen in een pitlane voor Mercedessportwagens.

Het resultaat is in meer dan één opzicht bevreemdend. Behalve het onmiskenbaar surrealistische effect, is er vooral het effect dat één van de potentieel mooiste plekken van de Scheldestad zichzelf degradeerde tot een blinde gevel met garagepoorten – zeg maar uitgerekend zo’n stadszicht dat stedelijke overheden met hun vergunningenbeleid proberen te voorkomen.

Mercedesreclame4

Maar misschien leg ik wel op te veel slakken zout.

Uiteindelijk staan er al jarenlang twee 2pk’s bovenop het dak van het museum.

En heeft daar ooit iemand over geklaagd?

Tweepk

Nieuwe perspectieven

Dat was het eerste wat mijn echtgenote zei, toen ze de (deels) heraangelegde De Keyserlei had ‘ervaren’: “Waw,  je kunt nu naar de gevels van de gebouwen kijken, iets wat je vroeger alleen maar kon doen door je leven te wagen.”

Gelijk heeft ze, de schat. Zo’n heraanleg waarbij het gemotoriseerde verkeer teruggedrongen wordt heeft niet alleen de bekende voordelen van ‘meer ruimte voor de zachte weggebruikers’, ‘meer ruimte voor verblijfsfuncties’, ‘minder lawaai’, ‘minder stank’ en ‘meer veiligheid’, maar ook doorgaans onderbelichte zoals die van letterlijk ‘nieuwe perspectieven’ die een verfrissende kijk bieden op de bekend gewaande omgeving.

Concreet voor de De Keyserlei geldt dat perspectief niet alleen voor de gevels van de gebouwen links en rechts, maar bij uitstek ook de spoorwegkathedraal. Dat laat zich nu eindelijk weer in al zijn symmetrische pracht en praal bewonderen. Door de facelift van de De Keyserlei is, behalve dat van de terrassen, ook het rendement van de restauratie van het Centraal Station spectaculair gestegen.

Misschien is het een tip als u zondag van ‘Antwerpen Autovrij’  (of een andere autovrije stad) gaat genieten: kijk ook eens omhoog, naar de gevels, naar de perspectieven die de straten en pleinen bieden. Posteer u in het midden van de straat en kijk rondom u en ontdek dat de belangrijkste attractie van de dag zich wellicht niet op straatniveau bevindt, maar wel erboven.

Een écht van de auto bevrijde stad is dan ook niet een jaarlijks evenement dat alleen maar leuk is bij de gratie van mooi weer en voor de gelegenheid georganiseerde ‘randanimatie’. Het is een permanente belevenis die fundamenteel verschilt van een autostad waar de auto eventjes uit geweerd wordt.