RSS feed

Tagarchief: metro

Een 120 jaar oude Hyperloop

In de mailing van ‘Verkeer in beeld’ zat vorige week een link naar een leuke column. Daarin beklaagt freelance journaliste Elise Fikse zich over het stuitende gebrek aan echte disruptie, laat staan innovatie, in de verkeerswereld. Ze besluit met de vraag waar die ‘bloody Hyperloop blijft’.

Ik kan haar geruststellen: die Hyperloop bestaat al. Want wat is zo’n Hyperloop in wezen anders dan ‘buizenpost’, maar dan voor mensen? Een metro, quoi?

De allereerste metro reed in 1863 in Londen. De tweede twaalf jaar later in Istanbul en daarna, in 1896, was het ex aequo de beurt aan Boedapest en Glasgow.

Met die laatste reed ik vorige week mee en ik moet zeggen: het was een haast vertederende ervaring. Want die ‘tiny’ metro van Glasgow is wat mij betreft een sympathiek geval van ‘retrofuturisme’: je proeft hoe mensen zich destijds de toekomst voorstelden.

IMG_0955

En ze deden het met de beperkte middelen van toen, waardoor de maatvoering van deze metro opvallend bescheiden is gebleven. De kokers en de treinstellen zijn niet groter dan nodig.

IMG_1002

Hoewel: ‘mind the gap’ is hier vervangen door ‘mind your head’.

De treinstellen lijken in alles op Elon Musks Hyperloopcapsules, met dit verschil dat de reizigers elkaar niet met de nek aankijken maar ‘face to face’ zitten – een belangrijke verbetering, als u het mij vraagt. Hier ook geen gedoe met veiligheidsgordels , maar de gezellige knusheid van een living room, compleet met stoffen kussentjes op de bank.

IMG_0946

“Maar de snelheid ligt wel een pak lager,” hoor ik u al schrander opmerken. Maar dan heeft u toch maar ten dele gelijk. Gerekend in absolute snelheid, heeft u absoluut gelijk. Een Hyperloop die meer dan 1000km/u gaat, dat is niet niks. Daar tegenover is het tempo van ons metrootje maar een slakkengang.

Maar dan: Musk be- en gelooft dat de Hyperloop ons heel veel tijd gaat besparen. Dat dit tot op grote hoogte een fabeltje is, hebben we geleerd uit de geschiedenis van de auto en het vliegtuig: we zullen geen tijd winnen, wél afstand. Wij mensen hebben nu eenmaal de ingebakken neiging om ons tijdsbudget helemaal op te gebruiken. Zoals de TGV ervoor zorgde dat sommige mensen nu niet meer pendelen tussen de banlieue en Parijs maar tussen Lyon en Parijs, zo zal de Hyperloop wellicht zorgen voor langeafstandspendelaars tussen pakweg Helsinki en Stockholm of Ryad en Dubai.

Maar wat als we mobiliteit nu eens niet definiëren als ‘zoveel mogelijk afstand afleggen in zo weinig mogelijk tijd’, maar wel als ‘mensen in staat stellen zoveel mogelijk verschillende activiteiten te doen binnen hun tijdsbudget’? (voor een uitvoerige argumentatie: lees mijn boek ‘Weg van Mobiliteit’, Uitgeverij Vrijdag, 2014)

De Glasgow Subway verbindt geen steden met elkaar, wel stadswijken en dus dicht bij elkaar gelegen functies. Zo bekeken zou die oude knar, die zijn snelheid haalt uit de combinatie van de voordelen van een metro en ‘nabijheid’, misschien nog wel eens best voor meer ‘mobiliteit’ (en op een bepaalde manier dus ook ‘time saving’) kunnen zorgen dan de blitse Hyperloop van meneer Musk.

Fosteritos

Geplaatst op

Baskenland studiereis 2017 (208)

Terug naar Bilbao, want we zijn er nog niet over uitgepraat. Er is daar sinds twintig jaar ook een metro (met op dit moment 3 lijnen, 48 stations en 175.000 gebruikers per dag). Handig, niet in de laatste plaats doordat hij over in- en uitgangen beschikt. Die komen de bruikbaarheid echt wel ten goede.

Ze zien er uit als glazen slakkenhuizen. Dat is een beetje paradoxaal voor een bij uitstek snel vervoermiddel als een metro, maar niemand neemt daar aanstoot aan. Integendeel. De inwoners van Bilbao (Bilbaoëzen, Bilbaoërs?) noemen ze liefkozend ‘de Fosteritos’, naar de ontwerper ervan, sir Norman Foster.

Dat de gebruikers je ontwerp spontaan met je naam gaan aanduiden, moet zo ongeveer het mooiste compliment voor een architect zijn.

 

Geen wonder dat Foster er de beste herinneringen aan overhoudt. Hij getuigt ervan op een metromuur – zelfs voor de graffiti zorgt hij zelf:

Bilbao Fosteritos Metro (6)

De metro als een bijna-religieuze ervaring neerzetten en de link leggen met de kracht van verandering, Norman Foster kan het.

De lof die hem te beurt viel is terecht wat mij betreft. Foster vond met zijn ontwerp een perfect evenwicht tussen rustige discretie en uitnodigende vindbaarheid.

Bilbao Fosteritos Metro (8)

Het daglicht begeleidt de roltrappende reiziger nog een eind in de diepte en verderop wachten metrostations van een weldoende betonnen soberheid – jawel, dat kan.

Bilbao Fosteritos Metro (9)

En passant ontdekten we dat een metro niet noodzakelijk een uitvergrote versie van de binnenkant van een kleverige afvalbak hoeft te zijn. Voor properheid gaven we dan ook een welverdiende negen.