RSS feed

Wat we (niet) van de Nederlanders kunnen leren


Het was ‘nieuws’ vandaag, maar weinigen zullen er verwonderd van opgekeken hebben: het aantal slachtoffers onder fietsers in ons land neemt toe.

Van de aanleiding om dit nieuws te brengen, zullen sommigen dan weer wél verwonderd hebben opgekeken: ook in Nederland vallen nu al een aantal jaren meer fietsslachtoffers.

In de Nederlandse communicatie werd er zedig gezwegen over wat wellicht één van de belangrijkste verklaringsfactoren is: de verhoging van de maximumsnelheid op snelwegen naar 130km/u. Ik weet het, op snelwegen mogen geen fietsers rijden, maar de hogere limiet heeft geleid tot een snelheidsverhoging over het hele wegennet. Psychologisch gezien houdt dat steek. Doordat de ‘referentiesnelheid’ verhoogt, hebben bestuurders die de autostrade achter zich gelaten hebben vlugger het gevoel dat ze hun snelheid al voldoende hebben aangepast. Ze blijven dus relatief sneller rijden. Als veel bestuurders dat doen, krijg je volggedrag, want zo sociaal zijn wij mensen wel. Wij passen ons gedrag onbewust aan dat van de anderen aan. Ten goede én ten kwade.

Waar ze het in Nederland wél over hadden: de opkomst van de elektrische fiets en de vergrijzing. Dat klinkt zo suggestief dat er nauwelijks uitleg bij moet. Oudere mensen zijn minder wendbaar, reageren trager, verliezen sneller hun evenwicht en zijn kwetsbaarder. Eigen schuld, dikke bult.

Waar of niet waar? Bij gebrek aan hard bewijsmateriaal, hou ik het voorlopig op een halve waarheid. Waarom?

Ten eerste is er de risicohomeostase: ouderen compenseren hun verminderde vermogens door voorzichtiger en langzamer te rijden. Dan is het niet echt logisch om de verantwoordelijkheid zo maar bij de senioren zelf te leggen. Daarbij helpt het natuurlijk niet als er tegelijk ‘nieuwe’ spelers op het veld komen die sneller zijn. Grotere snelheidsverschillen zijn nooit een goed idee, maar niet automatisch de schuld van de langzaamsten.

Fietsend (56)

“Zoek de zeven fouten.”

Ten tweede is er het gegeven dat het aandeel enkelvoudige ongevallen ook in Nederland stijgt. Komt dat door de bijziendheid van al die oudjes? Nee, want de enkelvoudige ongevallen komen niet alleen voor in de hoogste leeftijdscategorieën.

Misschien is het dan wel tijd om de olifant in de kamer te benoemen: de auto.

Al die paaltjes en andere obstakels waar de fietsers tegenaan knallen, die staan er niet voor de fietsers. Die zijn daar om de auto’s van het fietspad te houden.

En dat het fietspad steeds vaker gedeeld moet worden met steeds meer gebruikers, is niet de schuld van gepensioneerden met te veel tijd. Het komt doordat, ook in Nederland, Koning Auto zijn plaats blijft opeisen en de kruimels voor de andere weggebruikers laat. Die moeten het dan maar onder elkaar uitvechten. “Oorlog op het fietspad” kopt De Morgen, zonder de aanstoker te noemen. Maar ‘verdeel en heers’ is een tactiek die al eeuwen wordt toegepast door koningen.

Wies Callens van de Fietsersbond gebruikte een mooie analogie in De Morgen. De bandbreedte volstaat niet meer voor het aantal fiets-streamers, zegt hij. Het is tijd om over te schakelen naar 5G. Meer geld uittrekken voor meer aangepaste fietsinfrastructuur, zoals verschillende politieke partijen nu opbodgewijs in de aanloop van de verkiezingen voorstellen, zal daarvoor niet volstaan. Want zoals het voorbeeld van Amsterdam ons leert, is de ruimte voor én fatsoenlijke auto-infrastructuur én 5G-fietspaden er vaak niet. Er zal dan gekozen moeten worden.

Het slechte nieuws is dat daarvoor politieke moed nodig is. Het goede dat het minder geld kost en sneller tot resultaten leidt. En het beste nieuws is dat we daarvoor de mensen die doen wat we maatschappelijk willen dat ze doen  – namelijk meer fietsen – niet hoeven te culpabiliseren.

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: www.koortzz.be Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten. Geeft les aan de PXL Hasselt, afdeling Verkeerskunde

Volgende »

  1. “ouderen compenseren hun verminderde vermogens door voorzichtiger en langzamer te rijden”, dat is toch niet mijn waarneming bij een 40% van de bejaarden op een elektrische fiets. Bochten nemen is ook een ander paar mouwen. En wat ik niet wist: ook de opkomst van de plooifiets creëert door de kleine wieldiameter extra valrisico’s. De verkopers vertellen helaas te weinig de tips & tricks hierover. Lang geleden trouwens dat er zoveel nuance te vinden was in een artikel over fietsen, èn in een artikel in De Morgen 😉

    Beantwoorden
    • De éénzijdige fietsdoden waar DAKP het over heeft, vallen natuurlijk niet allemaal tegen paaltjes die er staan om auto’s weg te houden, maar zo weergalmt het natuurlijk goed in de fietskerk …
      Intussen staan in zijn eigen paaldorp Herentals paaltjes om fietsers (!) weg te houden.
      En resulteerde zijn eigen beleid met vage weginrichting er nadien in … méér paaltjes !

      Ik kan je observatie enkel beamen.
      De snelheden waarmee bejaarde fietsers tegenwoordig voorbijgevlogen komen, zijn echt niet meer te vergelijken met het gezapige pedellen van vroeger.

      Hoger valrisico met kleinere wielen is al lang gekend.
      Ook Vespa-rijders hebben daar last van.

      Beantwoorden
      • WWB, ondertussen is het meer dan 10 jaar geleden dat Groen (en DAKP) deel uitmaakte van het Herentalse bestuur. Dat je de huidige beleid en weginrichting in Herentals nog steeds bijna volledig aan hem lijkt toe te schrijven is veelzeggend. Of je bewust intellectueel oneerlijk bent of onbewust is mij niet duidelijk.

      • “Elk paaltje is een belediging voor de politie”, want het getuigt van het falen van de handhaving.

  2. Valt er eigenlijk iets te winnen als we de oplossing van het fotoraadsel (”Zoek de zeven fouten.”) doorsturen?

    Ons gewicht in paaltjes?

    Beantwoorden
  3. “Al die paaltjes en andere obstakels waar de fietsers tegenaan knallen, die staan er niet voor de fietsers. Die zijn daar om de auto’s van het fietspad te houden.”

    Ik heb nooit begrepen waarom al de paaltjes en hekken nodig zijn om de auto te weren van de fietspaden en ondanks alles zie ik nog dagelijks auto’s op fietspaden staan (of ze gaan vlak tegen de paaltjes gaan staan zodat je een vrij liggend fietspad niet op kunt rijden).
    Een totale tegenstelling is het bij autowegen, waar traag vervoer dus ook fietsers niet mogen komen. Daar volstaat een klein bordje om aan te geven dat het een auto(snel)weg is om iedereen die er niet mag zijn er weg te houden.

    Beantwoorden
  4. Kris, de reden waarom ze schrijven dat de oudere fietsers meer betrokken zijn bij fatale verkeersongevallen omdat er meer fatale ongevallen zijn bij 50 tot 85-jarigen en ouder.En dat de pedelec daar een rol in speelt is ook weer vastgelegd doordat recent bij de politierapportage er onderscheid wordt gemaakt tussen fietser, pedelec en speed-pedelec. En ouderen zijn meer kwetsbaar en kunnen een fout minder snel en effectief corrigeren en ze proberen dit inderdaad te compenseren door voorzichtiger te zijn. Maar verder speculeren zou ik niet doen behalve dat we zien dat Brabant (Noord-Brabant zeggen ze hier maar er is geen Zuid-Brabant) de hoofdvogel afschiet: een flinke stijging verkeersdoden t.o.v. 2017. Waar kun je dat allemaal vinden: op de sites van SWOV en het CBS. Ja die paaltjes daarover is bij ons ook een flinke discussie, maar we zien ze meer en meer verdwijnen, en als ze te slecht zichtbaar zijn rapporteren we dat en worden ze gerestaureerd, schoongemaakt of verdwijnen ze toch nog van het toneel. Daarvoor hebben we gemeentelijke whatsapp-meldpunten,: snel en efficiënt, met meegestuurde foto’s, of het meldpunt van de Fietsersbond.Bovendien heeft het CROW richtlijnen om die paaltjes veiliger te maken: lange ribbelstroken voor en achter de paaltjes, opvallende reflectie en een zachtere buitenkant.Maar we hebben ook nog paaltjes uit de oude doos. Misschien moeten ze in Vlaanderen ook eens een inventarisatie van paaltjes doen ook met betrekking tot het strooibeleid in de winter.. En zoals Kris (Willems) van Vias goed aangaf er is in Vlaanderen nog veeeel werk (en geld) nodig om fietsroutes veiliger te maken ook door onze medeweggebruikers te corrigeren. Het beste zou zijn om zoals bij ons brede, vrijliggende, doorlopende fietspaden die snel van A tot Z gaan aan te leggen en dan bedoel ik ook echt vrijliggend. 35.000 km fietspad hebben we in Nederland en er komt nog bij: https://www.youtube.com/watch?v=oemM96CP4Hk.

    Beantwoorden
    • @Etienne,

      buiten dat er meer geld nodig is en nog veel werk is, is er ook (en misschien vooral) noodzaak aan anders denken en de bereidheid om te luisteren naar deskundigen.

      Nog dagelijks worden er kansen gemist bij de aanleg van nieuwe infrastructuur. Niet enkel door gebrek aan middelen maar door het denken en handelen van zij die de eindbeslissing in handen hebben.

      Enerzijds gaat dat om politici die vasthouden aan verouderde principes en daardoor de infrastructuur vanuit de vooruitperspectief in laten richten (door b.v. heel veel belang te hechten aan het behoud van autoparkeerplaatsen) en hun gehele mobiliteitsbeleid nog te veel op het comfort van de autogebruikers te richten.

      Maar ook door ambtenaren (of ingenieurs van studiebureaus) die ontwerpen zonder de nodige kennis van zaken en dat combineren met een gebrek aan bereidheid om te luisteren naar deskundigen. Om dat concreet te verduidelijken, dat maakt niet enkel het verschil tussen paaltjes en geen paaltjes maar waar er paaltjes onvermijdelijk zijn ook het verschil tussen een donkere paaltjes op 60 cm van elkaar zonder inleidende markeringen en inderdaad lichte, vergevingsgezinde paaltjes met lange inleidende ribbelmarkering en een degelijke tussenafstand.
      Zelf als men sommige van de ambtenaren op het belang van de uitvoering wijst, wordt men niet uitzonderlijk geconfronteerd met een hardnekkige koppigheid om vast te houden aan de slechte uitvoering waar men zo aan gewoon is.

      Beantwoorden
      • Mooi voorbeeld van kansen die worden gemist: in Diest is AWV momenteel bezig met de aanleg van standaard fietspaden van 1.75m op het tracé van een fietssnelweg. Ik snap niet hoe de bevoegde instanties dit hebben kunnen goedkeuren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: