RSS feed

Lesmateriaal voor klimaatijveraars


Deze tekst verscheen vandaag in De Standaard onder de titel ‘Van automarketeers valt veel te leren’.

In de aanloop naar het Autosalon is de publiciteit voor auto’s alom aanwezig. Op de radio, op televisie, in de bioscoop, in kranten en tijdschriften en in onze elektronische en fysieke brievenbus. Er is geen ontkomen aan. Dat is geen ramp, want er valt veel uit te leren.

Mitsubishi

Mitsubishi laat ons weten dat zijn nieuwste model ‘gebouwd is voor Belgische wegen’.  Dat maakt benieuwd. Maakt die auto zich smaller wanneer er maar één persoon aan boord is, zodat de afstand tot de fietsers op het moordstrookje wat groter wordt? Of is de auto uitzonderlijk milieuvriendelijk, waardoor de luchtkwaliteitsnormen in onze steden eindelijk binnen bereik komen? Geen van beide. Mitsubishi steekt slechts de draak met de slechte staat van onze wegen. Onschuldige humor? Eerder wrange. Het betreffende model is een SUV. In vergelijking met andere wagentypes staat dat synoniem voor ‘onveiliger voor andere weggebruikers’, ‘slechter voor de luchtkwaliteit’ en – o ironie – ‘sletiger’ voor de Belgische weginfrastructuur. Of hoe de schuldige de aanklager werd.

De autosector heeft een lange traditie in het ongegeneerd omkeren van verantwoordelijkheden. Op microniveau is de pollenfilter daarvan het treffendste voorbeeld: die ‘beschermt’ de inzittenden van de zwaveldioxide, stikstofoxiden, roet- en fijnstofdeeltjes uitstotende auto’s tegen de natuur. Op macroniveau is er de klaagzang van de automobielindustrie dat steeds meer steden hun eigen normen vaststellen bij de instelling van hun Lage Emissie Zone. Een terugkeer naar de Middeleeuwen waar de brave automobilisten het slachtoffer van worden! Nu ja, wat de autosector er wijselijk vergeet bij te vertellen is dat dit haar eigen schuld is. Achter de schermen zetten ze honderden lobbyïsten in om Europa ervan te weerhouden strenge normen op te leggen. Op de bühne pruilen ze wanneer de steden van lieverlee de gaten dan maar zelf opvullen.

Audi

In een radiospot vraagt Audi of we al een loft in de stad en een appartement aan zee hebben. Is het antwoord ‘ja’, dan is het tijd voor een nieuwe Audi A4. Dat het doelpubliek daarmee beperkt wordt tot een kleine minderheid, is kennelijk geen probleem. Een Audi is geen volks-wagen. Hij bestaat bij de gratie van een scheve verdeling van de rijkdom.

Zich daar vragen bij stellen geldt als een uiting van jaloezie en dus wagen de meesten zich er niet aan. Bijgevolg ergeren we ons niet aan publiciteit die mensen uitnodigt hun aanzienlijke ecologische voetafdruk nog te vergroten en wel aan jongeren die tijdens de schooluren op straat komen om daar wat aan te doen. Of hoe de klagers in geen tijd de aangeklaagden worden.

Als het debat over het te voeren klimaatbeleid af en toe dan toch eens inhoudelijk wordt, verdwijnt het onderscheid tussen de verschillende doelpublieken als sneeuw voor de zon. Plots worden mensen dan ‘gelijk’. Audi-, BMW- en Mercedesklanten worden één pot nat met de Daciarijders en zelfs met hen die niet eens over een auto beschikken. Dan gaat het over ‘de’ mensen die hun gedrag en hun levensstijl moeten aanpassen. Alsof iedereen even veel auto’s bezit. Alsof iedereen even veel met de auto rijdt. Alsof er geen mensen zijn die hun airmiles opstapelen en anderen die zelden of nooit vliegen.

Eén pot nat

Daardoor ontstaat er een front van haves en havenot’s dat abstractie maakt van de reële verantwoordelijkheden en dus ook van de verbetermarges. Zo wordt onzichtbaar dat er grote klimaatwinsten zijn te boeken zonder dat er veel geraakt moet worden aan de ‘gemiddelde’ levensstandaard.  Zo schuift de blingbling-elite de havenot’s naar voor als de slachtoffers van elke poging tot klimaatmaatregel. Feitelijke verantwoordelijkheid en schuld van de bovengemiddeld bemiddelden vermommen zich daarmee in virtuele solidariteit met de armen. In Nederland mondde dit recent uit in een georchestreerde campagne van de boulevardkrant ‘De Telegraaf’ tegen het Klimaatakkoord dat daar over meerderheids- en oppositiegrenzen heen werd gesloten. De teneur: de gewone man wordt de dupe van een grote klimaatsamenzwering.

Het werd een instantsucces. Liberalen van de VVD en christendemocraten van het CDA sloegen aan het twijfelen en komen terug op gemaakte afspraken. Of hoe schaamteloos populisme in realiteit de schadelijkste vorm van elitarisme kan zijn.

De hoogste tijd dus dat het klimaatdebat niet langer wordt gevoerd alsof het los staat van sociale rechtvaardigheid, een eerlijke verdeling van lasten en lusten en dus van sociaal en fiscaal beleid.

Maar wacht eens even. In de feiten zijn ze al wél vervlochten, alleen in de omgekeerde zin als zou moeten: middels premies en voordelen voor zowel de productie als de aankoop en het gebruik van elektrische auto’s komt de overheid tegemoet aan degenen die het én het minst nodig hebben én de grootste verantwoordelijkheid dragen. Maar daarover wordt zedig gezwegen. Milieubeleid wordt zo een herverdelingsinstrument van arm naar rijk.

Die royale voordelen weerhouden de begunstigden er niet van om diezelfde overheid te verketteren. Een sensibiliserende overheid heet bemoeizuchtig en paternalistisch te zijn. De luide roep om de problemen bij hun naam te mogen noemen, verstomt als het gaat om het klimaat. Oproepen tot een andere levensstijl is taboe. “Alleen totalitaire regimes proberen de levensstijl van hun ingezetenen te veranderen,” las ik op Twitter. Als dat klopt, is er geen regime dat meer totalitair is dan de reclamewereld. Die dicteert ons onafgebroken welke lifestyle we dit seizoen weer tot de onze moeten maken.

Blijkbaar hanteren we twee maatstaven. Eén voor de wereld van de reclame, één voor de overheid. Wie er over nadenkt, kan dit alleen maar verontrustend vinden. We accepteren de grootste leugens van publiciteit die is opgezet door op winst (en alléén op winst) gefocuste en uitsluitend door ongeduldige aandeelhouders gecontroleerde multinationals. We tolereren niets van een democratisch verkozen overheid die zich dagelijks moet verantwoorden in het parlement en in de media.

Respect voor de automarketeers! Zij kunnen van lood goud maken, terwijl onze beleidsverantwoordelijken met het lood in de schoenen blijven zitten.

afbeelding1

Zijn de marketingjongens (m/v) van de auto-industrie superieur aan die van de overheid en de beleidsverantwoordelijken of is er meer aan de hand? Het tweede lijkt me. Er is niet alleen een probleem met de verpakking, maar ook met de inhoud.

Opel

Laat ik er een recente brochure van Opel bijnemen. Op de glossy voorpagina: de Opel GT  X Experimental. Een model dat nooit zal worden geproduceerd, laat staan verkocht. Toch zet de autofabrikant de wagen in de spotlights.

Waarom? Omdat hij impliciet alles compenseert waarin de huidige Opels te kort schieten. Deze auto van de toekomst belooft niet vervuilend te zijn en absoluut veilig, terwijl er niets op comfort of prestaties moet worden ingeboet. Met andere woorden: deze auto doet dromen.

img_0001

Vergelijk nu deze boodschap met die van overheden en politici. Is er sprake van een droom? Van een positief, wervend toekomstperspectief? Veel meer dan over het realiseren van dromen en idealen, gaat het over het vermijden van nachtmerries: niet overspoeld worden door vluchtelingen, niet ‘geïslamiseerd’ worden, niet verdrinken door de stijging van de zeewaterspiegel… Angst is het bindmiddel. Het hoogste waarop we mogen hopen, is het behoud van wat we hebben. De verhalen die nog het dichtst bij een droom komen, situeren zich in een (fictief) verleden en zijn dus in wezen reactionair. De mogelijkheid van een toekomst met meer levenskwaliteit (meer gezondheid, minder armoede, meer mobiliteit…), meer democratische en meer mensenrechten lijkt ondenkbaar te zijn geworden.

Het verschil tussen de automarketeers en de beleidsverantwoordelijken? Voor de eersten ligt het paradijs nog voor ons, voor de anderen ligt het achter ons.

Autopubliciteit, er valt veel van te leren. Ik zei het al.

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: www.koortzz.be Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten. Geeft les aan de PXL Hasselt, afdeling Verkeerskunde

Volgende »

  1. Dit is op De Groene Vlaming herblogden reageerde:
    Leerlingen betogen voor een beter klimaat terwijl hun ouders naar het autosalon gaan om een vervuilende wagen aan te schaffen…

    Like

    Beantwoorden
    • Is er zo’n generatiekloof? Een reactie van een 21-jarige op het autosalon: “Milieu? Daar doe ik niet aan mee”. Ik hoop dat zijn kinderen later aan het puffertje moeten en later zal hij wel moéten meedoen aan het milieu: steeds minder fossiele auto’s in steden welkom, steeds strengere uitstootnormen en op termijn zelfs geen fossiele auto’s meer te koop (al hebben elektrische ook hun impact). Verplichte energienormen voor huizen, vlees- en vliegtaks, geen Roundup meer te koop. De toekomst zal duurzaam zijn of zal niet zijn, al zijn veel maatregelen waarschijnlijk “too little too late”.

      Like

      Beantwoorden
      • Yves, je zal het wel zo niet bedoeld hebben, maar “hopen dat zijn kinderen later aan het puffertje moeten” kan je toch niet toewensen aan die kinderen, daar ze er zelf op die leeftijd geen/amper oorzaak aan hebben.

        Like

      • Nee, dat bedoelde ik uiteraard niet zo 😉 Laten we zeggen dat HIJ dan aan het puffertje mag 🙂

        Like

  2. Fantastisch stuk! Ik zit ook al lang te wachten tot iemand het extreme paternalisme van de reclamewereld in het gezicht zou kletsen van een of andere rechtse politicus (bv. JM Dedecker), want zij zijn degenen die het hardst roepen tegen paternalisme te zijn. Elke keer ik de radio opzet lijkt het of we zijn in een of andere dystopie terechtgekomen: “auto’s, beleggen, auto’s, beleggen, auto’s….” is nog de enige boodschap, en het ergste is dat mensen dit lijdzaam ondergaan. Veel mensen lijken gewoon op darren, werkersbijen die maar één biologische functie hebben en dat is zich opofferen aan de moloch van de econocratie: het leven is enkel productjes opstapelen.

    Qua klimaatbeleid: het is waar dat de lasten eerst door de meest vervuilende mensen moet gedragen worden en dat zijn per definitie de rijken. Maar daarmee zal het nog niet opgelost zijn, de rijken hebben nog altijd hun troefkaart: ze zijn met weinig. Het probleem zal enkel aangepakt kunnen worden met ook opofferingen van de middenklassen te eisen (sorry gele hesjes, het is zo) Dat je armer bent pleit je nog niet vrij.

    Like

    Beantwoorden
    • Econocratie: mooi woord dat het goed samenvat!
      Maar dat de implementatie van een klimaatbeleid noodzakelijkerwijze een verlaging van onze levenskwaliteit inhoudt, daarmee ben ik het niet eens.
      Ik kom er allicht nog op terug 😉

      Like

      Beantwoorden
      • “Maar dat de implementatie van een klimaatbeleid noodzakelijkerwijze een verlaging van onze levenskwaliteit inhoudt, daarmee ben ik het niet eens.”

        Als het deftig aangepakt zou worden dan zou de levenskwaliteit er behoorlijk op vooruit kunnen gaan. Het goed uitleggen kan ik niet maar als je kijkt hoeveel mensen nu leven (ook deze met geld) als opgejaagden stressen de hele dag door dan vraag ik me af of we echt wel in zo een hoge levenstandaard leven.

        Like

  3. De impact van het verkeer kost Europa jaarlijks 1000 miljard Euro. Deze zogenaamde externe kosten worden vooral veroorzaakt door wegverkeer. Het betreft luchtvervuiling, ongevallen, fileleed, … En dat in tijden waarin “De Economie” de nieuwe Godheid is en “De Markten” het evangelie. De auto-marketeers … die lachen zich gewoon kreupel, en tellen de miljoenen vanuit hun energie-neutrale villa’s. Zie studie van Europese Commissie 18/12/2018 :

    Klik om toegang te krijgen tot 2018-year-multimodality-external-costs-note.pdf

    Like

    Beantwoorden
  4. @: “We tolereren niets van een democratisch verkozen overheid die zich dagelijks moet verantwoorden in het parlement en in de media.”
    – Ook de overheid is vermarkt en poogt met een groeiende leger van voorlichters het eigen beleid uit te venten met steeds meer gelijkenis met reklame. Wat is het verschil?

    Like

    Beantwoorden
  5. Chris bij dat interessante onderzoek van de EU is er iets vreemds aan de hand. Kijk maar eens bij aviation in figuur 3: er lijkt bijna geen geluidsoverlast te zijn door de luchtvaart per passagier. De meeste hinder is voor het klimaat.Ook luchtvervuiling lijkt onbestaande terwijl “well to tank” juist meer is dan bij de auto. Vreemd, ik denk dat een aantal invoerparameters niet juist zijn.Wordt de luchtvaartindustrie de hand boven het hoofd gehouden? In Nederland zijn er een heleboel discussies over de metingen van geluidsoverlast en het model dat daarvoor gebruikt wordt. Op langeafstandsvluchten met (bijna) geen tussenlandingen kan het vliegtuig beter zijn, maar we zien een enorme groei in korteafstandsvluchten en daar is het vliegtuig zeker in het nadeel (trein is veel beter). We zullen zwijgen over de “beweeg”redenen om te vliegen :-)). Make climate friendly transport cheap again!

    Like

    Beantwoorden
    • Geluidsoverlast van vliegtuigen is heel lokaal, waar ik woon zitten ze al kilometers hoog. Geluidsoverlast van wegverkeer is er bijna in elke straat. Idem voor luchtvervuiling: als ik naar mijn werk fiets ruik ik geen vliegtuigen of schepen, maar wel auto’s, vrachtwagens en brommers. Ook qua ongevallen scoren vliegtuigen veel beter dan wegvervoer (is ook een externe kost). Maar er moet sowieso een kerosinetaks en btw op tickets komen (en dat is vooral voor het klimaat).

      Like

      Beantwoorden
    • Etienne, wat de well-to-dinges betreft, ik weet het niet want ik ben ook maar een gewoon werkmens.
      Wat ik wél zeker weet is dat de luchtvaart een hand boven het hoofd gehouden wordt wegens geen accijnzen op kerosine. Daar is nochtans een breed draagvlak voor behalve bij de één-percenters.

      Like

      Beantwoorden
      • “Behalve bij de één-percenters” Ik weet niet hoor, onze laaggeschoolde buren zitten ook 2x per jaar de goedkoopste vluchten van Ryanair op te zoeken (en ik mag die dan boeken, want ze kunnen amper met een pc werken…). Het is dus vooral jan-met-de-pet die er van profiteert. De one-percenters liggen echt niet wakker van een vlucht die 100 euro meer kost dan anders…

        Like

  6. “Zo schuift de blingbling-elite de havenot’s naar voor als de slachtoffers van elke poging tot klimaatmaatregel. Feitelijke verantwoordelijkheid en schuld van de bovengemiddeld bemiddelden vermommen zich daarmee in virtuele solidariteit met de armen.”

    Hans Dieter Pötsch kan meespreken over die virtuele solidariteit. De Volkswagen-topman zegt dat zijn bedrijf ‘een duidelijk doel heeft om elektrische mobiliteit toegankelijk te maken voor een breed deel van de bevolking, wat betekent dat we ze goedkoper moeten maken’. Als het gaat om de goedkoopste modellen in de markt, zal dit echter lastig worden, stelt hij. Volgens Pötsch wordt het ‘een probleem’ of mensen met lage inkomens in de toekomst nog wel in staat zullen zijn een eigen auto te bezitten.

    De schuld van dit alles? De EU die wil dat de CO2-emissies dalen, aldus dhr. Pötsch. Hij vraagt zich af of wel aan alle sociaal relevante aspecten is gedacht. Ach ja, want individuele mobiltiteit is een recht. Alleen blijkt Pötsch het te hebben over automobiliteit en heeft hij het niet over sociale aspecten zoals wonen aan verkeersaders, gedeelde ruimte, ongevallen, geluidsoverlast, grondstoffen, etc etc.

    Bron: https://tweakers.net/nieuws/148210/volkswagen-topman-compacte-elektrische-autos-zullen-veel-duurder-worden.html

    Like

    Beantwoorden
  7. Pingback: De klimaatjongeren weten al hoe laat het is | De Andere Kris Peeters

  8. dan ga je naar dat autosalon en zie je dat lichte vrachtwagens en bestelwagens enkel met dieselmotor aangeboden worden. 3 versies in het beste geval, maar enkel diesel. de zaal waar alternatieve mobiliteit en diverse abonnementen en openbaar vervoer te vinden zijn, daar moet je heel erg zoeken naar de ingang. dan nog dieselgate in gedachten nemen en hoe de dader daar uiteindelijk ontwien en zelfs fiscaal gecompenseerd voor word… het zegt veel. heel veel.

    Like

    Beantwoorden
  9. ik hoorde dat er dit weekend file was op alle toegangswegen naar het autosalon. In de file gaan staan om nog meer auto’s te gaan kopen: veel gekker moet het toch niet worden…

    Like

    Beantwoorden
  10. Ondertussen gaat de reclame voor Mitsubishi de artistieke toer op https://www.belgianroads.be/nl/contest

    Like

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: