RSS feed

Ook rijken leven in een context van schaarste


Porsche Stuttgart (10)

Naar aanleiding van Tom Boonens op applaus onthaalde aankoop van een 700pk sterke Porsche – een vermogen dat de groene technogoeroe, Elon Musk, als ‘insane’ bestempelt (wat hem er niet van weerhoudt een soortgelijk model aan de man te brengen) – schreef ik vandaag een stukje in De Standaard: over hoe we, als het op volhoudbaar gedrag aankomt, van ‘armen’ kennelijk meer (mogen) verwachten dan van rijken.

“Misschien stellen we de verkeerde vraag. Misschien is de vraag niet of iets mag, wel of iets kan. Dat is alvast de reden waarom we de niet-kapitaalkrachtige wel ter verantwoording roepen: het geld is schaars, dus moet er zorgvuldig mee omgesprongen worden. Logisch.

Alleen: als een miljonair een nieuw fossiel speeltje koopt, dan gaat het niet alleen over geld. Dan gaat het ook over klimaat, milieu, energieverbruik. Stuk voor stuk hebben die een ‘eindig’ karakter – een andere manier om te zeggen dat er schaarste in het spel is.

Vanuit een infinity pool mag de aarde dan oneindig lijken, ze is het niet. Ook succesvolle wielrenners zijn deel van het ecosysteem. Earth Overshoot Day ging ook dit jaar weer bijna geruisloos voorbij en viel ook dit jaar weer wat vroeger. Sinds 1 augustus vreten we de reserves van onze planeet verder op. Als het over geld ging, noemden we het potverteren. Als het over de planeet gaat, zwijgen we erover.”

Overigens mag duidelijk zijn dat Tom Boonen alleen maar het voorbeeld van dienst is (al zal hij wel een beetje balen). Het gros van de reageerders op de sociale media hebben dat niet door (wat bij mij de indruk wekt dat ze alleen de titel hebben gelezen) en verwijten mij jaloersheid (wat de indruk dat ze het artikel niet hebben gelezen bevestigt, want dat verwijt illustreert net mijn punt).

Intussen zag ik op de sociale media ook constructieve reacties passeren: wat als pakweg de Rode Duivels hun voorbeeldfunctie in deze nu eens positief invulden?

En stiekem hoop ik dat dit ook de aanleiding mag zijn voor pakweg het Netwerk Tegen Armoede om hierover het woord te nemen.

Wordt hopelijk vervolgd.

 

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: www.koortzz.be Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten.

Volgende »

  1. Koen Uyttenhove

    Als we van minder gegoeden verwachten dat ze hun gedrag verduurzamen, mogen we dat dan niet zéker verwachten van wie in het geld zwemt? Leefloners worden door elk OCMW in Vlaanderen eerst uitgekleed tot in hun onderbroek vooraleer er hulp komt…

    Beantwoorden
  2. Pochen met een auto is ouderwets, zeker als het een fossiele is. DIT is het nieuwe pochen:

    “Weet u wat vrouwen wel lustig vinden aan mijn nieuwste fiets? Achterop zitten. Als ik in Gent met mijn vrachtfiets over de kasseien hobbel, dan grijpt mijn passagier achterop, uit schrik wellicht, mijn middel vast. Soms drukt ze zich zelfs tegen mijn rug aan. Fietsen breekt het ijs, kan ik u vertellen. Laatst wou de serveuse van een Italiaans restaurant een ritje vooraan in mijn bak. Joelend als een kind liet de Italiaanse schone zich heen en weer over de Steendam vervoeren. U moet al over een dure bolide beschikken, wil u iemand zo enthousiast krijgen.”

    Beantwoorden
  3. Ik kan het artikel niet lezen, maar we hebben die auto écht samen betaald: De wielrennerij draait op reclame-inkomsten en de marketingkosten van de sponsor worden gewoon via producten doorgerekend aan de klant. Intussen mag een ambulancier voor een gemiddeld loontje in het holst van de nacht stukken mensen van het asfalt schrapen (vaak door te snelle auto’s).

    Beantwoorden
    • Dát is al een stuk doorgedacht. Hier raken we aan een kant van het sociale vraagstuk waar het milieuvraagstuk ‘slechts’ een gevolg van is. Om dat van Boonen toch wat in perspectief te plaatsen: in de US laten al die sterren, van movie tot sport, het graag breed hangen en niet met één sportkarreke hoor.
      Dat wil nog niet zeggen dat de een aan de andere een behoefte moet kunnen ontzeggen, niemand heeft het recht te bepalen wat een ander al dan niet moet of mag kopen. Productie van waren kan anderzijds op ándere manieren geregeld worden en dit vraagt een te veranderen maatschappijstructuur. Maar ook dat zal een aankoop van een sportcar niet zomaar verhinderen en dat hoeft ook niet. Maar er zal dan wel een grotere kans zijn voor een mentaliteitsverandering en uiteindelijk koopgedrag. Op die manier zal via opvoeding e.a. de mensen zelve streven naar ander koopwaar en -gedrag. Maar ik vrees soms dat het veel te laat is met zo’n veranderingen, te zien aan wat er allemaal gebeurt in de EU. De EU politici zelve zijn verre van een toonbeeld van moraliteit, bijna iedereen weet ondertussen hoe daar met geld gesmeten wordt. Wat in de voetbal- en in andere terreinen gebeurt wordt door overheden zelfs gefaciliteerd – een gevolg van de eenheidsstaatstructuur.

      Maar goed, je haalt hier tenminste een sociale anomalie aan, in dit geval in de voetbalwereld waar hopen geld een normale zaak zijn geworden. Dat is ook op andere terreinen zo, bvb. de volledig overpriced IT wereld, de immobiliënsector, noem maar op. Zo is het al jaar en dag geweest, gaande van de ene sector tot een ander – afhankelijk waar bepaalde ‘groepen’ hun accenten willen leggen of wat gewoon populair wordt – waar men ook vragen bij kan stellen natuurlijk. De meesten van ons maken van voetballers halve goden he, dus we doen allemaal mee met die hetze. Ik wil geenszins zeggen dat iemand niet rijk mag zijn, ik heb daar totaal niks op tegen. Veeleer kan men zich vragen stellen van hoe men aan dat geld geraakt, hoe de geldstromen verlopen, welke de sociale gevolgen zijn.

      Als men het sociale (maatschappelijk) vraagstuk niet aanpakt dan zal het milieu- en mobiliteitsvraagstuk nooit grondig opgelost worden, enkel wat gepruts in de marge of geduwd in een richting door dezelfde machtsgroepen. Kris P. noemt dit dan wellicht ‘complottheorieën’ en zo komen we geen stap verder omdat zo’n dooddoeners altijd iets afblokken. Enkel ter illustratie, er is een NL-er ooit uit de harde financiële wereld gestapt en hoewel niet een unicum, zijn diens onthullingen vaak onthutsend want vrij concreet. Google naar Ronald Bernard, bvb. op Youtube. Dit is maar één aspect van het sociale vraagstuk, nl. vnl. het financiële en dus vnl. in het economisch leven. ( zie o.a. https://www.deblijeb.nl/over-ons/lezingen.html#interviews )

      Beantwoorden
  4. Tim Brouckaert

    Ik heb het artikel aandachtig gelezen en ik concludeer dat u communisme predikt. Als ik het goed begrijp, is niet gepast om als harde werker iets te kopen wat de ogen van een minder fortuinlijke zou kunnen uitsteken. Nochtans mensen werken hard omdat ze ambities of dromen hebben. En ja, voor nogal wat mensen zijn deze dromen nog altijd onder andere materieel (niet iedereen heeft intellectuele of nobele doelstellingen). Als we die dromen ontzeggen, zal de lust om te werken misschien ook wegvallen. Ik stel vast dat onze maatschappij evolueert naar een maatschappij van verbieden. En dit is ook waar het opiniestuk naartoe neigt: dure wagens verbieden want ze vervuilen en ze zijn oneerlijk. Mijns inziens zou het veel beter zijn om bepaald gedrag te stimuleren maar uiteindelijk de mens nog steeds de vrije keuze te laten. Dat zou ons misschien minder zuur maken.
    Ik ben niet ongevoelig voor de opmerkingen over de planeet die we aan het overconsumeren zijn en ik kan u verzekeren dat ik mijn best doe om mijn aandeel te beperken. We moeten veranderen. Maar als ik dan toch een voorstel zou mogen lanceren en in de trant van uw stuk: laat ons verbieden om een nageslacht groter dan 2 te hebben. Onze aarbbol kan best wat minder bewonders gebruiken en niet iedereen heeft het geluk of de middelen om meer kinderen te hebben en dat is dan weer eerlijker. Hoeveel kinderen heeft Tom Boonen?

    Beantwoorden
    • Merkwaardig dat u nog eerder het krijgen van kinderen zou verbieden dan het aanschaffen van een racewagen.

      Beantwoorden
      • Tim Brouckaert

        Ik wil met mijn reactie zeker niet de kinderloze of kroostrijke gezinnen tegen de schenen stampen. Integendeel ik heb respect voor de gezinnen die erin slagen hun grote kroost wel op te voeden. Mijn opmerking diende enkel om een stok in het hoenderhok te gooien, net zoals u dat deed met uw stuk over de Porsche van Tom Boonen.
        Het is een ethische discussie. Waarom zouden we het een mogen verbieden en het ander niet. Waarom zouden we de Formule 1 mogen schrappen omdat het milieubelastend is en de voetbalcompetitie niet? (ik vermoed dat de voetafdruk van het F1 circus kleiner is dan die van het voetbal dat over de ganse wereld wordt georganiseerd en tot een massa meer verplaatsingen leidt.) In hoeverre kunnen we het ene entertainment schrappen en het andere niet? Zonder verzetjes worden de mensen ongelukkig. En op dat vlak vind ik dat u Tom Boonen of andere gefortuneerden die zich een verzetje zoals een bolide permitteren onterecht als zondebok heeft gekozen.
        Tot slot kunnen we niet ontkennen dat onze planeet stilaan overbevolkt geraakt met veel mensen van wie we het gedrag maar moeilijk kunnen beheersen. Maar ik denk dat we gerust kunnen stellen dat het ondenkbaar is dat ergens ter wereld een geboortebeperking zal worden ingesteld. Zelfs de Chinezen zijn ervan teruggekeerd. Dus wat dat betreft kunt u op uw 2 oren slapen. Willen we de wereld redden zullen inderdaad heel wat vrijheden moeten worden opgegeven en dat zal veel mensen pijn doen en laat ons hopen dat de inspanningen op wereldvlak evenredig en eerlijk zijn. Ik vrees dat de gemiddelde Belg binnen een paar decennia in een soort gouden kooi zal leven. Niets tekort om te overleven maar beperkt in keuzevrijheid. Ben ik nu aan het doemdenken? Ik hoop het. In ieder geval veeg ik al voor mijn eigen deur en beperk ik mijn verplaatsingen met de auto en gebruik veel de fiets, maar stiekem droom ik ook wel van een Porsche.

    • Kritisch zijn voor milieubelastende producten = communisme? De ene zijn vrijheid eindigt waar de andere zijn vrijheid begint, vandaar dat ook steeds meer (vervuilende) auto’s geweerd worden uit steden, ook in niet-communistische en NVA-bestuurde steden zoals Antwerpen (LEZ). De wereld verandert, roken op restaurant komt ook nooit meer terug, om maar een voorbeeld te noemen…

      Beantwoorden
  5. Eerlijk gezegd had ik doorheen dat hele artikel toch de indruk dat het wel degelijk om een vorm van afgunst ging onder het mom van het klimaat. Want ja, het klimaat, het topic doorheen deze dagen en iedereen (alleszins in onze Europese mindset) wil toch zo milieubewust zijn?

    Ja, deze auto verbruikt op papier een pak meer dan een doorsnee wagen van Jan Modaal. Echter is het oneerlijk om deze wagen dan ook om met andere wagens als transportmiddel te vergelijken, net omdat dit soort wagens geen transportmiddelen maar vrijetijdsbestedingen zijn. Schuim de tweedehandssites af (succes met een verzamelwagen zoals de Porsche GT2 RS trouwens) en je zal merken dat dit soort wagens haast geen kilometers maken, laat staan dat ze zelfs ooit meer dan de blok rond gezien hebben.

    Overigens is de taks op dit soort wagens niet het minste.

    Neen, de maatschappij betaalt niet mee met dit soort wagens. Op de grondstoffen na is ee milieuimpact quasi onbestaande in vergelijking met een wagen die echt als transport gebruikt wordt.

    Beantwoorden
    • Doet hij alle andere verplaatsingen dan per fiets of per Twingo? 🙂 Dat zou nog wat zijn: een populaire wielrenner die het fietsen promoot (voor functionele verplaatsingen). Of rijke atleten en artiesten die een sober leven promoten in het belang van de volgende generaties. Ik zie ze echter niet, die rolmodellen voor onze jeugd, bij wie ze heel populair zijn.

      Beantwoorden
  6. van becelaere johan

    in de Emiraten loopt het vol met Tom boonen , mensen doen toch wat ze willen met hun geld , ga eens naar daar u praat verkopen

    Beantwoorden
    • Mijn punt was dat het niet alleen over “hun” geld gaat maar ook over “onze” planeet. Die planeet begint of eindigt niet in de Emiraten (waar ze ook willen doen wat ze willen met “hun” geld, denk ik).

      Beantwoorden
      • En in mijn post leg ik thans uit dat soort wagens amper vervuilen omdat ze amper gebruikt worden.

    • Kenneth, de energie en de grondstoffen nodig voor de productie van zo’n product dat dus ‘nauwelijks’ zal worden gebruikt weegt ook mee.

      Beantwoorden
      • Koen Uyttenhove

        Niet alleen de grondstoffenroof met daaraan gekoppeld een indrukwekkende vervuiling maar ook de uitbuiting van de mensen aldaar, de werkomstandigheden,enz…

      • Het is nu ook niet dat deze aan massaproductie ondergaan, in tegenstelling, er zullen van de Porsche GT2 RS een duizendtal examplaren gemaakt worden. Dat is niets in vergelijking met autofabrieken zoals Audi Vorst die rond de 500 auto’s per dag kunnen afleveren.

        Gaan we er nu echt alles bij beginnen betrekken om toch maar een punt dat het vervuilend is te kunnen maken? Want waar gaan we dan stoppen? Elke vorm van entertainment schrappen dat niet in ons kraam past onder het mom van te vervuilend terwijl de industriële sector, transportsector (waarvan sportauto’s een vrij minimale positie hiervan inneemt) en onze voedselindustrie met voorname de vleesindustrie ettelijke keren vervuilender en de werkelijke boosdoener zijn?

        Tevens dienen zo’n auto’s vaak ook als R&D voor de rest van industrie.

        @Koen: Welke uitbuiting? Deze auto’s worden onder goede omstandigheden gemaakt.

      • Koen Uyttenhove

        Rustig, niet opjagen, slecht voor het hart!

      • Tim Brouckaert

        Ik treed je volledig bij. Groetjes

      • Dan moet je dat eerlijkheidshalve uitbreiden tot duizenden andere producten, niet?
        Of naar sjeiks, sultans, vedetten, … met ongeziene collecties auto’s.

        Niemand heeft trouwens het recht om een ander een behoefte te ontzeggen.

        Maar hoe streeft men dan wél naar een socialere en meer morele samenleving? Je zal er niet geraken met enkel een zondebok uit te kiezen – het gaat om een dure ‘overbodige’ sportcar, auto’s zijn uw speerpunt op deze blog – en met te zeggen dat ‘de mentaliteit moet veranderen’.

  7. Wat is het verband tussen racewagens en slippers ?

    Een vriendin van mij was recent een tijdje in Rwanda. Op een lokaal marktje komt ze langs een marktkramer die slippers verkoopt. Haar zoon ziet een leuk paar, past ze (met de nodige aandacht van de omstaanders) en de slippers worden gekocht. De zoon zien nog een ander paar slippers die hij heel leuk vindt, maar die vindt hij niet in zijn maat. De marktkramer wordt aangesproken om te zien of ze deze slippers er nog in de juiste maat zijn. Dat blijkt niet het geval te zijn en de dame vervolgt haar weg…
    Een paar minuten later komt de marktkramer aangelopen met een ander paar slippers die WEL van de juiste maat zijn. Mevrouw en zoon kijken verbaast: “ja maar, dat zijn niet de slippers in die kleur…”. De marktkramer is echter nog meer verbaasd: “Je hebt toch een tweede paar slippers nodig ?”. Hij kan er niet bij dat de kleur van de slippers van belang kunnen zijn. Ze passen toch ?

    Moraal van het verhaal: ja, auto’s vervuilen en je moet ze zo weinig en zo efficient mogelijk gebruiken. Maar een auto dient dus op zich te verplaatsen, om dingen te vervoeren. Wat is de zin om een auto te kopen en die niet of nauwelijks te gebruiken ? Die footprint komt wel degelijk hard aan, want de koper van zo’n wagen die geen kilometers maakt heeft er vast nog wel (meer dan) ééntje die WEL kilometers doet…

    Beantwoorden
    • Maar dat kan men dan terecht zeggen van miljoenen dingen die men produceert. Tel maar eens na hoeveel we van die miljoenen producten eigenlijk echt nodig hebben. Waarom moeten we tientallen fabrikanten (merken) hebben die allemaal hetzelfde maken en toch een beetje anders? Zelfs van de mens zelve kan men dat zeggen, want we ademen CO2 uit – de logica volgend van het desastreuze milieu-impact die men deze stof toebedeelt. We zien de aarde trouwens niet (meer) als een levend wezen maar als een complexe fysico-chemische ‘bol’ net zoals men meer en meer de mens bekijkt.
      M.a.w. wat sommigen proberen te zeggen is dat men de zaken best in perspectief plaatst. Dat is niet eenvoudig. En dan komt het uiteindelijk neer op wat het sociaal impact is op een samenleving – het milieuvraagstuk is in de grond een sociaal vraagstuk – en dat kunnen de mensen enkel sàmen oplossen, m.a.w. zo democratisch mogelijk. En daar wringt het schoentje vooral. En het wringt omdat we met een verouderde maatschappelijke ordening zitten om al die problemen op te lossen en die achterhaalde maatschappijstructuur zal meer en meer naar chaos en sociale ellende leiden. Men zal het milieuvraagstuk nooit of te nooit oplossen zonder te streven naar het oplossen van het sociaal vraagstuk. Ik hoop dat er ooit een kentering komt maar ik heb niet zoveel hoop meer.

      Beantwoorden
  8. Tim Brouckaert

    Correcte synthese!

    Beantwoorden
  9. @ Tim Brouckaert

    Als je het voorbeeld van de Porsche van Boonen onterecht vindt omdat iedereen zijn verzetje nodig heeft, wat is dan in godsnaam wel nog een terecht voorbeeld?

    Je gaat altijd wel een reden vinden om iets milieuvervuilends toch niet te moeten verbieden of aan te pakken. Dat illustreer je zelf met het voorbeeld van de F1. Kenneth D. doet het ook. Er is altijd wel iets anders wat vervuilender is en dus als boosdoener kan worden weggezet.

    Je zegt zelf dat heel wat vrijheden zullen moeten worden opgegeven om de planeet te redden, maar welke zijn dat dan? De Porsche van Boonen volgens jou alvast niet, de F1 ook niet, het voetbal ook niet,… Wat dan wel? Het krijgen van meer dan twee kinderen?

    Dat laatste past eigenlijk perfect in de denkwijze die Kris Peeters in zijn tekst aanklaagt: de niet-kapitaalkrachtigen worden ter verantwoording geroepen, de rijken niet.
    Het is immers zo dat vooral arme landen nog een bevolkingsexplosie kennen, terwijl in de rijke, westerse landen het aantal geboortes laag ligt en de lage bevolkingsgroei te wijten is aan migratie. We weten ook dat de rijke, westerse landen een veel grotere ecologische voetafdruk hebben dan de arme landen. Het komt er dus op neer dat degenen met de grootste ecologische voetafdruk hun levensstijl mogen aanhouden als degenen met de kleinste voetafdruk wat minder kinderen krijgen. Kan het nog onrechtvaardiger?

    Bovendien is het geen oplossing. We hebben minder mensen nodig met een te grote voetafdruk en meer mensen waarvan de voetafdruk onder het Eerlijke Aarde-aandeel ligt. Alleen maar het bevolkingsaantal constant houden of reduceren brengt niet zo veel op als de levensstijl van de mensen met de grootste milieu-impact niet verandert. Ook 1 miljard mensen kunnen de planeet uitputten.

    Beantwoorden
  10. Dank, Kris Peeters, voor uw altijd lezenswaardige opinies. Zeker als het over fossiele (in 2 betekenissen) speeltjes gaat. Al lezend kwam ik op een leuk Nederlandstalig ideetje voor het altijd Engelstalige Woord-Met -Veel-Hoofdletters-En-Dus-Gebombardeerd-Tot-Norm: de dag waarop ‘we’ met zijn allen de uitputting van de aarde vieren. Het gaat geruisloos voorbij mede omdat zo’n woord geen gevoelswaarde voor ons heeft. Maar het woord roofbouw zette me op het spoor van Wereld Roofbouw Dag .

    Beantwoorden
  11. Als eerder een bepaald gedrag gestimuleerd wordt, dan het verbieden zijn er best wel enkele mogelijkheden zoals CO2-taks en/of rantsoeneren. Er moet dan wel gezorgd worden dat de uitwerking van de armen niet relatief harder treft dan de rijken.

    Beantwoorden
  12. Een aansluitend artikel: “Dying of Consumption While Guzzling Snake Oil: a Realist’s Perspective on the Environmental Crisis” Zie https://www.counterpunch.org/2018/08/10/dying-of-consumption-while-guzzling-snake-oil-a-realists-perspective-on-the-environmental-crisis/

    “Those people and societies who adhere to their basic needs live more sustainably than those who partake in their wants. The more one lives in excess of one’s needs and more extravagantly in one’s wants, the more responsible one is for the degradation of the planet.”

    “We are all to blame for our ecological catastrophe, but our American government – which is now a de facto subsidiary of major corporations – along with the corporations themselves and the rich who benefit most from corporate profits, are far more to blame than the rest of us because they have far more power and ability to enact changes and control societal norms.”

    Aansluitend bij wat Roel al zei over de slippers: “Years ago I read an anecdote about refugee immigrants from a third world nation who had settled in America. As a welcoming gesture, they were brought to a shopping mall, but rather than being awestruck by the array of products and consumer choices, they were overwhelmed and repulsed by the excess.”

    “If we can learn to consume according to our needs rather than our decadent desires, not only might we all live more enjoyable, fulfilling, and healthy lives, but we all might just continue to be able to live.”

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: