RSS feed

Opzijopzijopzij!


New York hotelfiets

Wat ik vorig jaar nog vergat te vertellen: tijdens mijn New York-trip fietste ik er ook. Het tegendeel zou hebben verrast, ik weet het. Het was een zondag en dus (naar het woord van Enrique Penalosa) een beetje minder zwemmen tussen de haaien dan in de week.

New York fietspad met taxi

“To be doored” zeggen ze in het Engels. Letterlijk: gedeurd worden. Fietsers weten waarover het gaat.

Burgemeester De Blasio mag dan uit de nasleep van klimaatstorm Sandy de les hebben getrokken dat inzetten op de fiets de stad meer veerkracht geeft, gaandeweg is zijn dadendrang wat getaand. Waar er echte keuzes moeten worden gemaakt, geeft hij forfait. Van waar kennen we dat nog?

IMG_1723

Geen wonder dus dat de meeste fietsers die je in de straten van pakweg Manhattan ziet voorlopig nog stoere, vaak gehelmde binken zijn die zich op hun fixed gears gedragen als vehicular cyclists – automobilisten op twee wielen. Het zijn pioniers en dus een beetje helden. En gekken, want dat helpt ook.

 

 

Toch leerde fietsen in New York me vooral iets over mezelf. De door ons hotel ter beschikking gestelde fietsen waren op ‘convenience’ ontworpen dikbandige exemplaren mét een bekerhouder aan het stuur, maar geen bel. Dat laatste ontdekte ik al na één minuut – en daarna ongeveer elke minuut opnieuw, telkens mijn vinger spontaan op zoek ging naar het trekkertje.

New York convenience fietsen

 

Blijkbaar ben ik een ongedurig spurtertje dat zich meer bezondigt aan de Herman Van Veen-doctrine (“Opzijopzijopzij”) dan het zelf ooit had vermoed. Zelfs op een zonnige zondag in een stad die ik als toerist ging verkennen. Best confronterend, geef ik ongaarne toe. New York hield me een spiegel voor en wat ik zag was niet zo fraai.

Sindsdien probeer ik er op te letten en dwing ik mezelf tot meer geduld en gezapigheid onderweg. Niet omdat ik versneld een “ouwe zak” wil worden. Wel omdat een menselijke snelheid aanhouden de communicatie met andere fietsers en met voetgangers een stuk gemakkelijker maakt.

Niet-fietsers doen er soms smalend over dat fietsers zich niet aan ‘de’ regels houden. Wat ze niet snappen is dat ‘de’ regels er vooral zijn omwille van de auto (en dus vaak ook op diens maat gesneden zijn) en dat fietsers zelf weinig regels nodig hebben. Dat maakt van hen geen anarchisten. Integendeel. Ze zijn in al hun flexibiliteit gewoon een stuk meer zelforganiserend en lossen hun conflicten al onderhandelend op. Dat gebeurt niet tijdens lange diners in exquise restaurants, maar in een oogwenk (sic) met eenvoudig oogcontact, een hoofdbeweging, een beetje lichaamstaal: “ik heb je gezien”, “ga jij maar voor”, “mag ik?”, “ik kom langs je rechterkant”, “ok!”, “dank je” – en ook wel: “sorry!”, want de onfeilbaarheid is nog altijd alleen de paus voorbehouden.

Zo subtiel onderhandelen kan natuurlijk alleen maar als de snelheid niet te hoog ligt. Snellere fietsers hebben een bel nodig, gaan roepen of dwingen hun “voorrang” af met lef en branie. Da’s minder sympathiek en het leidt ertoe dat pakweg wielertoeristen zich beloond zien met een koosnaam als ‘wielerterroristen’.

Hoe meer ik er over nadenk, hoe meer ik me ervan bewust word dat fietsen aan een  ‘communicatief tempo’ heel wat kwaliteiten in zich bergt. Die zijn vandaag zo vanzelfsprekend dat we ze wellicht pas zullen opmerken wanneer ze zullen verdwenen zijn als gevolg van onze zucht naar snelheid. Want geloof me, fietsers zijn net mensen.

Radio 1 Nederland

In de hectiek van een actualiteitenprogramma een oproep tot traagheid komen doen, voor de gelegenheid speciaal aan- en afgevoerd met een taxi, zo contradictorisch kan het leven van een mobiliteitsveranderaar zijn…

Ik sprak er deze week over in Utrecht voor de Nederlandse Fietsersbond en in de marge daarvan ook op de Nederlandse Radio 1.

Ze gunden me “één minuut” om me tot de natie te richten en dit sujet maakte er dankbaar gebruik van om een oproep te richten tot de Nederlanders – al mogen mijn landgenoten zich evenzeer aangesproken voelen:

“Liefste Noorderburen

Een Belg die de Nederlanders de les komt lezen over fietsen? Veel gekker moet het niet worden.

Maar als observator van op afstand zie ik dingen die jullie, met de neus er bovenop, misschien niet zien.

Wat als iemand zou beweren dat hij (of zij) een vervoermiddel heeft uitgevonden dat bijna gratis is, geen energie verbruikt, geen uitstoot kent en bovendien gezond en veilig is?

Zouden we hem of haar geloven? Het klinkt inderdaad te mooi om waar te zijn.

En toch is de waarheid nog mooier: de uitvinding bestaat reeds en ze heet fiets. De fiets is bij uitstek democratisch, sociaal  én emanciperend. De fiets zorgt ervoor dat iedereen mee kan doen in de Nederlandse samenleving.

Anders gezegd: de fiets is het moderne touwtje uit de brievenbus van Jan Terlouw.

De fiets verbindt letterlijk en figuurlijk alle Nederlanders, mannelijke en vrouwelijke, rijke en arme, jonge en oude, ja, zelfs oude en nieuwe Nederlanders.

Daarom deze warme oproep om deze gelukkige vervoerswijze niet te offeren op het altaar van de snelheid.

Laat de speedpedelec aan de ene kant en de ‘zelfrijdende wagen’ aan de andere kant de fiets niet de wet spellen. Koester de klassieke tweewieler en zorg ervoor dat de nieuwe vervoerswijzen zich aanpassen aan de fiets en niet omgekeerd.

Omarm de gezapige, menselijke snelheid.

Want een zekere traagheid garandeert het voortbestaan van het zachte cement van jullie samenleving: oogcontact, een knikje, een woordje onderweg –  kortom: wat aandacht voor elkaar.

Tot ergens onderweg op de fiets. Ik zal glimlachen.”

Advertenties

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: http://www.v-g-s.be/ Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten.

»

  1. Liefste Zuiderburen.

    Op de bijeenkomst Toekomst van de Fiets te Utrecht hebben we het geluk gehad een groot denker over dit onderwerp in ons midden gehad te hebben.
    Dat jij en Eva van Eenoo vanaf een afstand Nederland, en fietsstad Houten 2018 specifiek, van een afstand belichten, daar gaan we zeker ons voordeel mee doen.
    Jullie beschrijven op zo’n prachtige wijze hoe het fietsen in de praktijk en sociaal werkt.
    Maar ook hoe het nog versterkt kan worden en welke keuzes er daarom gemaakt moeten worden.

    Dat de fiets bijna niets kost is voor veel Nederlanders vanzelfsprekend de beste reden om te gaan fietsen. We blijven Nederlanders.

    Het dilemma hoe de speedpedelec in te passen in het verkeer is er een die gedeeld wordt.
    Op een bijeenkomst van de fietsersbond in januari was het het onderwerp en er was veel bijval, de speedpedelec niet als bromfietser te zien maar als fietser. De hoop is na jouw pleidooi vergroot om de Nederlandse regelgeving daarin te veranderen.
    Met een auto hoef, kan en wil je ook niet altijd het maximum rijden wat het voertuig kan.
    Waarom zou dat met een speedpedelec wel moeten.

    Tot ergens op de weg, op de fiets natuurlijk.

    Beantwoorden
    • De oorzaak ligt in de EU-verordening 168/2013 waar ik al 5 jaar geleden voor gewaarschuwd heb maar waar geen fietsersbond oren naar had. Al laat deze verordening de wegcode ongemoeid, toch heeft deze er een groot impact op en de oorzaak van de ellende blijft bestaan als niemand deze typgegoedkeuringswetgeving omvormt.

      Beantwoorden
    • Gelukkig in de Fietsersbond veel verzet tegen de als fiets verhulde zoeffiets. Op die januari bijeenkomst waren vooral veel zoeffietsberijders, dus de uitkomst is voorspelbaar.

      Beantwoorden
      • Dik spijtig die tegenstand, fietsverenigingen delven zo hun eigen graf en bezwaren een milieuvriendelijke mobiliteit. Geen enkel creatief toekomstperspectief zit daar, ze zijn zo ouderwets, achterhaald en op termijn zo dood als een pier. En dan zullen ze de schuld leggen bij de auto’s en bij weet ik wie en wat nog allemaal.

  2. Ik weet al langer dat iedereen opzij willen jagen of dringen niet veel helpt. Je wint nauwelijks tijd maar “in ruil” krijg je wel een slechte naam, veel stress en frustratie. De laatste 2 vooral bij jezelf.

    En de eerste week van dit jaar had ik al een gefrustreerde achter mij aan. We rijden met 2 een brug over aan 16 km/u. Gewoon omdat de ander niet sneller kan. De ander rijdt wel op het boordje tegen het voetpad ik rij in het midden van een normaal (dus zeker nier oversized) fietspad. Maar er kwam een pedelec achter ons aan die wou perse dat ik ook op het boordje ging rijden. Dat hij zelf de straat kon gebruiken om in te halen kwam niet in hem op, zelfs niet toen ik het hem aangaf. Ik moest op het boordje tegen het voetpad, dan kon hij langszij via de boordsteen aan de kant van de auto’s, bij een kleine misrekening kunnen we dan “netjes” elkaar raken en ten val komen. Waarbij hij dan op straat kan liggen en bij nog meer pech een auto over zich heen… Snelheid was duidelijk belangrijker dan veiligheid. Ik werd uitgescholden voor mongool met mijn prutsfiets. Hij kon duidelijk ook niet appreciëren dat ik met een niet standaard fiets reed, ik reed namelijk een roeifiets. Hij dreigde me zelfs van achteraan aan te rijden, wat hij uiteindelijk niet deed. Maar die amper 100 meter dat hij aan 16 km/u achter ons moest blijven (daarna versnelden we alweer wegens op het hoogste punt zijn beland), omdat hij notabene niet wou inhalen via de weg, waren zeer frusterend voor hem.

    Als ik zo door het leven zou moeten gaan dan kocht ik me een koord.

    Beantwoorden
    • Dit gedrag is geen prerogatief van de pedeleccer, hetgeen je laat uitschijnen. Zo’n gedrag is al jaar en dag gemeengoed door om het even welk type hardrijder. Get over if, of ge gaat i.d.d. alle dagen gefrustreerd blijven rijden en dan heb je het nog niet over de dagelijks idiote stoten van chauffeurs.

      Beantwoorden
      • Heb ik geschreven dat ik er gefrustreerd over ben?

      • Waar heeft die pedeleccer gezegd dat hij gefrustreerd zou zijn?

      • Jij hebt zijn manier van spreken (roepen) en opjagen niet gehoord he.
        Maar ik vind het nu wel spijtig dat het lijkt alsof iemand zijn relaas tot betrekking op het bericht boven niet mag weergegeven worden. Of heb jij echt graag steeds het laatste woord?

      • @ De liggende fietser.
        Daarmee heb je het antwoord op jouw eigen vraag (hint: het gaat om een afleiding uit de zaak, uit gedrag, uit de context.) Tot daar toe, allemaal niet zo belangrijk.

        Interessant in deze toch is dat wanneer er eerder in de marge over een pedelec geschreven wordt, men er als de kippen bij is om daar iets slecht over te gaan vertellen: enkel dàt haalt men eruit. Het belangrijkste wat ik wou zeggen – het hoofdstatement – blijft dan ook onbeantwoord. Bovendien bekijkt Kris Peeters dit toch veel breder. Ik vind het een interessant pleidooi, maar de zaak is niet zo eenvoudig op te lossen in het licht van een jachtige samenleving en we moeten daarbij niet gaan dromen, omdat de mens van nature uit egocentrisch is in ons tijdperk en niet zómaar sociale impulsen vertoont. En déze vaststelling is dan een interessante aanzet om het grondiger te bekijken.

        Waar staat er trouwens dat gij uw relaas niet zoudt mogen schrijven?
        Ik heb het enkel proberen verbreden. Er zijn wel degelijk sites die censuur opleggen, meer en meer. Meer en meer kleine tirannen. Hier mag men nog eens zijn mening zeggen, ook al ligt men dwars tegen toch een grote figuur als Kris Peeters die toch inspirerend blijft en me doet nadenken. Natuurlijk kan ik dat allemaal zo schoon niet verwoorden, ’t is zijn gave en zijn beroep en zijn volharding. Ben ik het altijd eens? Neen. Maar dat hoeft ook niet. Zolang er in Europa nog wat vrije meningsuiting bestaat – voor hoelang nog – kan met met een kritische blik groeien aan mekaar. In dit ‘levensgebied’ tussen mensen hoort juist strijd thuis, vechten met ideëen. Om uiteindelijk te transcenderen naar iets hoger. Soit.

        Oh ja, waar zeg ik dat ik graag het laatste woord heb?

  3. Krachtiger, realistischer, gestructureerder dan deze naïeve oproep ‘heb mekander lief’ zijn de zgn. 3 E’s dat meer aandacht verdient. http://www.fietsberaad.nl/?lang=nl&repository=Streven+naar+veiliger+verkeersgedrag
    Want uiteindelijk heb je het over gedrag.
    En de hamvraag is hierbij: welke maatschappelijke ordening heeft men nodig om dit idealiter te implementeren.

    Beantwoorden
  4. Alom bekend van Casey Neistat in 2011, maar vind ik nog het grappigste filmpje gemaakt over NYC over ‘a biker getting a $50 fine for not riding in the bike lane. (…) You should always ride in the bike lane.’

    Pikant detail: anno 2017, 6 jr na de video, is er nog niks veranderd.

    Beantwoorden
  5. Functionele Fietser

    Ik ben het ermee eens dat menselijke communicatie tussen fietsers (en ander weggebruikers) belangrijk is en dat snelheid tot op zekere hoogte daar een component in is. Tegelijk merk ik echter op dat opiniestukken zoals dit stuk, waar veel aandacht gaat naar de factor snelheid, door mensen worden hergebruikt om snelle fietsers als asociale maniakken weg te zetten, de introductie van speedpedelecs tegen te houden of fietsostrades nutteloos te verklaren.
    Is het niet zo dat het vooral erom gaat om het “cocon” gedrag, zoals we dat zien bij auto’s tegen te gaan? Zet bijvoorbeeld een helm waarin de oren bedekt zijn, zoals veel speedpedelec berijders dragen, (of een hoofdtelefoon met luide muziek) niet aan om menselijke interactie te vermijden? Gaat het niet vooral om factoren die de aanspreekbaarheid beïnvloeden, zoals snelheidsverschil tussen weggebruikers, akoestische isolatie, fysieke/visuele barrières, … ?

    Beantwoorden
    • Ik spreek uit persoonlijke ervaring, dus kan niet veralgemenen voor iedereen.

      Voor zover ik kan bepalen vloeit het “cocon”-gedrag niet zozeer voort uit de sensorische afsluiting maar uit de invloed die de “cocon” heeft op het gedrag van de bestuurder.
      De helm-cocon, hoofdtelefoon-cocon of velomobiel-cocon hebben veel minder effect dan de grote auto-cocon.

      Puur psychologisch gaat verkeersdeelneming volgens mij om informatie die onze hersenen verwerken, filteren en sorteren op prioriteit. Zeker als de beslissingstijd kort is wordt enkel de levensbedreigende factoren verwerkt en op gereageerd of niet op gereageerd (Fight, Flee or Freeze). Er kan weliswaar geoefend worden om de “bandbreedte” van informatieverwerking te vergroten, zolang de gewenning aan dergelijke situaties niet overgaat in overmoed en overschatting van de eigen limiet.
      Maar meer dan dat ligt sowieso buiten de menselijke mogelijkheden. Vandaar dat er al heel lang technische en elektronische hulpmiddelen worden uitgevonden om deze menselijke verwerkingscapaciteit aan te vullen.

      Ik lees DAKP zijn blogpost vooral als maximaal rekening houden met die menselijke verwerkingscapaciteit van de verkeersdeelnemers en dus ook het verkeer zoveel mogelijk op mensenmaat te voorzien. En dus ook niet blind te vertrouwen op technologische hulpmiddelen.
      Zoals Chris S al vermeldde: komt dit eigenlijk ook neer op de 3 E’s (Engineering, dan Education, dan Enforcement).

      In dit geval bedoelt DAKP denk ik snelheid in het verkeer als tijd in het verkeer en dus vooral als mobiliTijd (DAKP zijn woord, niet die van mij).

      Uiteraard is dit mijn eigen interpretatie van DAKP zijn blogpost 🙂

      Het is inderdaad zo dat eender wiens communicatie, mits voldoende spinning, aangepast kan worden om zijn eigen gelijk te bewijzen.
      Zie ook het Yes Minister fragment over leading questions: https://www.youtube.com/watch?v=G0ZZJXw4MTA

      Een kritische kijk, zoals u ook al aangeeft, is volgens mij voldoende om de zweem van funderingen rond zo’n beweringen over 1-kam scheren, speedpedelecs en fietsostrades te kunnen doorprikken.

      Beantwoorden
    • Ik stoor mezelf ook aan de manier waarop sommige fietsorganisaties de speedpedelec in een negatief daglicht proberen te zetten. Het is een efficiënt vervoersmiddel (< 10 gr CO2 per km) dat in dichtbevolkte regio's sneller is dan de wagen en het openbaar vervoer voor afstanden van 20-50 km.

      Bekijk die speedpedelec NIET als een snel alternatief voor de fiets, het is een alternatief voor de wagen. Denken we echt dat de veiligheid van fietsers verhoogd door extra wagens? Met onze ruimtelijke ordening is efficiënt openbaar vervoer zo goed als onmogelijk… Ik zie fietsen als meer dan een vervoersmiddel om een toeristisch uitje te maken of om een koffie te gaan drinken.

      Ik rijd sinds dit jaar op een speedpedelec naar 't werk. Niet iedere dag, maar wel wanneer 't mogelijk is. En eerlijk gezegd, ik zie het probleem niet. Ik kruis niet zoveel fietsen, omdat het terrein van een speedpedelec anders is dan van een gewone fiets. Ik mijdt wegen met fietspaden (te gevaarlijk), en heb geen probleem om op de 50 km enkele rit 5 km extra om te rijden om veilig op 't werk aan te komen.

      Beantwoorden
      • Ik heb ook nooit het probleem gezien, behalve over wat de overheid (reglementering) en paniekzaaiers ervan maken. Men wenst schonere Europese steden en al die blabla maar het is vanuit Europa zelve dat men alternatieven als o.a. speed-pedelecs de nek omwringt. Want anders zou men eens heel hard moeten nadenken over infrastructuur en da’s net iets teveel gevraagd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: