RSS Feed

Leermoment


Het is in de mobiliteit niet anders dan in andere beleidsdomeinen. Maatregelen bedoeld om een probleem op te lossen hebben vrijwel altijd neveneffecten. Soms zijn het prettige neveneffecten, soms onschuldige, af en toe levensbedreigende. Die laatste komen in het domein van de mobiliteit waarschijnlijk meer voor dan elders.

Een voorbeeldje. Een aantal jaar geleden stelde men vast dat ter hoogte van een aantal afritten op de E313 veel ongevallen gebeurden. Kop-staart-botsingen, om precies te zijn. Ze waren het gevolg van wachtrijen op de afritten die zich uitstrekten tot op de snelweg. Dat wil je natuurlijk niet en dus gaf toenmalig minister voor mobiliteit Crevits de opdracht om de probleemafritten onder handen te nemen. Ze werden verlengd en de doorstroming naar het onderliggende wegennet werd verbeterd. Dat gebeurde onder meer in Olen. Er kwamen verkeerslichten, waardoor het verkeer dat de autostrade verlaat voortaan zeker is van af en toe een hiaat in de verkeersstroom. Beoogd resultaat: minder file-opbouw en dus ook minder kop-staart-botsingen op de snelweg.

Voor zover ik weet, is dat doel bereikt. Alleen: precies om die file-opbouw te vermijden, werd ervoor gekozen om de afrit buiten de verkeerslichtenregeling te houden. Op die manier kan het afrijdende verkeer niet alleen profiteren van hiaten bij rood, maar ook van toevallige hiaten bij groen.

Jammer maar helaas. De Administratie Wegen en Verkeer maakte een fout die ze wel eens meer maakt. Ze vergat dat er ook zoiets als fietsers bestaat. Het STOP-principe is, hoewel een jaar of veertien geleden decretaal vastgelegd, bij AWV nog steeds niet doorgedrongen tot de bedrijfscultuur. Het voorruitperspectief is er nog altijd dominant.

En dus kon het gebeuren dat ter hoogte van de snelwegafrit in Olen fietsers nietsvermoedend door het groen rijden en daarbij gesneden worden door auto- en vrachtwagenverkeer.

Afrit Olen (2)

Groen voor (o.m.) de fietsers rechtdoor. De grijze wagen komt buiten de verkeerslichtenregeling opgereden.

Dat oprijdende verkeer moet natuurlijk wel voorrang verlenen, zo gek zijn ze bij AWV nu ook weer niet, maar je weet hoe dat gaat met chauffeurs die nog in een Autobahntrance verkeren en het bestaan van fietsers en voetgangers zijn vergeten…

Het was dus wachten tot het zo ver zou zijn. En jawel, tijdens een warme zomernacht in 2015, cynisch genoeg de Vlaamse feestdag,  fietste een 24-jarige nietsvermoedend door het groen. Hij werd geschept door een zware truck. Letterlijk over het hoofd gezien: de dodehoek vooraan, we hebben het er recent nog over gehad. De jongeman bekocht het met zijn leven.

Afrit Olen

Saillant detail: het kruisje stond eerst dichter bij het kruispunt. Het werd verplaatst omdat het er af en toe aangereden werd.

Het onbedoelde neveneffect leidde dus tot een fataal falen. Een mens zou denken: zoiets genereert een leermoment voor de wegbeheerder, een aanleiding om de zaak eens te herbekijken. Voor de jongeman is het te laat, maar het zou z’n dood nog enige zin geven. Noem het een vorm van postuum respect.

Helaas. Straks zijn we twee jaar verder en behalve dat er een bermmonumentje is bij gekomen, ziet het kruispunt er nog hetzelfde uit als toen. Door nalatigheid? Door de tergende traagheid van de besluitvorming? Uit schrik dat een wijziging aan de verkeerssituatie geïnterpreteerd zou worden als een schuldbekentenis van de wegbeheerder? Ik weet het niet.

Ik stel slechts vast dat het neveneffect nog steeds bestaat en loert op een volgend slachtoffer. Dit is alleen mogelijk in een maatschappij die dodelijke crashes beschouwt als ‘ongelukken’, genre ‘op het verkeerde moment op de verkeerde plaats’ of ‘het noodlot’, en ze dus niet te baat neemt om er lering uit te trekken.

Is het zo’n absurd idee dat onze overheid elk zwaar ongeval voortaan zou beschouwen als een potentieel leermoment en er een gedegen analyse op los zou laten: hoe is dit kunnen gebeuren, hoe kunnen we herhaling voorkomen?

Het zou al raar moeten uitpakken mocht het niet helpen om de sprong te maken van Zero Vision naar Vision Zero.

Advertenties

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: http://www.v-g-s.be/ Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten.

»

  1. Ik heb me ook al vaker afgevraagd of het veelvuldig voorkomen van situaties waarvan iedereen met kennis van zaken weet dat ze vanuit verkeersveiligheidsoogpunt onaanvaardbaar zijn, te wijten is aan onkunde en/of onwil. Waarschijnlijk is het een combinatie van beiden.

    Dat het bij diverse overheden ook tot de cultuur behoort om nooit fouten toe te geven (niet rechtstreeks maar ook niet onrechtstreeks) heb ik spijtig genoeg ook al diverse keren mogen ervaren.

    Ook dit is weer een voorbeeld van een inrichting die er nooit had mogen komen of in stand had gehouden mogen worden, niet enkel omdat ze onaanvaardbaar gevaarlijk is (wat natuurlijk de belangrijkste reden is), maar ook omdat ze illegaal is.

    Het “Koninklijk besluit houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg” (beter bekend als de wegcode of het verkeersreglement) stelt immers:

    “61.3.2. Wanneer de verkeerslichten op een kruispunt geplaatst zijn, mogen het groene of oranjegele licht slechts verschijnen wanneer de rode lichten branden voor het verkeer dat uit de dwarswegen komt.”

    Dat bekent dus dat kruisende verkeersstromen ook steeds met verkeerslichten geregeld moeten worden.

    Er zijn weliswaar uitzonderingen op deze regel:

    “Op een openbare weg voorzien van een verkeersbord B9 of B15 mogen evenwel de verkeerslichten op de dwarswegen in uitzonderlijke gevallen vervangen worden door de verkeersborden B5 (Stop) :

    2° wanneer de verkeerslichten geplaatst zijn ter hoogte van een kruispunt gelegen in de onmiddellijke nabijheid van een ander kruispunt, dat met driekleurige verkeerslichten is uitgerust.”

    Het lijkt me duidelijk dat deze uitzondering hier niet kan ingeroepen worden omdat er sprake is van één kruispunt en niet van twee in de onmiddellijk nabijheid van elkaar liggende kruispunten. Ik sluit echter niet uit dat het AWV wel naar die regel zou verwijzen om de huidige situatie te verdedigen.

    Als er echter sprake is van mogelijke interpretatie van de regels (onze wegcode is nu eenmaal niet altijd even duidelijk) dan kijkt me best even verder.

    Het “Geïllustreerd reglement voor de wegbeheerder” geeft immers op pagina 10 een voorbeeld van de toepassing van paragraaf 2 van artikel 61.3.2 Het bewijst volgens mij nogmaals dat hier geen sprake is van een uitzondering op art. 61.3.2 en dat de kruisende verkeersstromen waarvan hier sprake is dus beiden met verkeerslichten geregeld hadden moeten worden.

    Zelf als men de uitzondering op artikel 61.3.2 zou inroepen, dan nog is deze uitzondering niet correct toegepast. Er is voor zover ik kan zien immers geen sprake van de plaatsing van een STOP-bord maar enkel van de plaatsing van een bord B1 (en mogelijk haaientanden).

    Het is spijtig dat slachtoffers (en familie van slachtoffers) door verdriet overmand en/of door gebrek aan kennis of om andere redenen de juridische strijd met de wegbeheerder vaak niet aangaan. Want hoewel het het leed van de getroffenen niet zou verzachten heb ik de indruk dat de juridische taal soms de enige is waar sommige overheden naar willen luisteren. En de kans dat de rechtbank de wegbeheerder in dit geval aansprakelijk zou stellen is er zeker.

    Ik vraag het wel vaker, hoe kan een overheid verwachten van burgers dat deze zich aan de regels houden als diezelfde overheden zich vaak niets aantrekken van de regels die voor hen gelden? In Vlaanderen zijn er honderden locaties te vinden waar de wegbeheerder flagrant de voor hem geldende regels overtreedt.

    Maar eigenlijk zou dit juridisch verhaal totaal irrelevant moeten zijn. De wegbeheerder heeft de morele verantwoordelijkheid om zo’n gevaarlijke situaties niet te creëren of ze zo snel mogelijk op te lossen. Het gaat dus niet enkel om een juridisch en technisch falen van het AWV, het gaat hier ook om een moreel falen.

    Beantwoorden
    • Dag Renaat,
      Terechte bedenkingen (het kwestieuze kruispunt ken ik niet dus daar doe ik geen uitspraak over).
      AWV staat er wel om bekend om ‘kunst’-ingrepen te verzinnen. Ander voorbeeld is de afrit E40 in Erpe (N46). Identieke problematiek. Daar hebben ze verkeerslichten gezet om een voetgangersoversteek te regelen (hoewel daar quasi geen voetgangers zijn, ook met drukknop uiteraard). De lichten zijn wel verbonden met een inmeldlus op de linksafslagstrook komende van de E40. Dus van zodra er fileopbouw is, springen die lichten op rood (en op groen voor de voetganger die er niet is) zodat het verkeer kan gedraineerd worden. In dit geval is het geen ‘lichtengeregeld kruispunt’ maar ‘een punctuele VOP’. Met hetzelfde resultaat als hierboven uiteraard.

      Beantwoorden
    • Het zou pas in laatste instantie mogen zijn dat via juridische weg de wegbeheerder/overheid kan worden aangezet om zo’n levensvernietigende verkeerssituatie die niet-conform de wegcode is aan te gaan passen of niet meer te ontwerpen.

      Vermoedelijk is die juridische weg een dure aangelegenheid voor de meeste personen. Verzekeringsmaatschappijen zie ik dit zeker niet doen, want brengt hen financieel niets op.

      De vraag is ook of een justitie, die waarschijnlijk door diezelfde overheid te onderbemand en te overbelast is, dit nog op zich kan nemen zonder jaren extra er over te doen.

      De juridische onduidelijkheid van de wegcode voor de fietsers is al erg genoeg. Als wegbeheerders er hun eigen wegcodeinterpretatie van maken die weliswaar een onveilige situatie voor automobilisten oplost maar er een onveilige situatie bijmaakt voor fietsers.
      Dan is het hek helemaal van de dam.

      Moeten we dan nog verbaasd zijn over het niet dalen van het jaarlijks aantal fietsslachtoffers?Of nog verbaasd zijn over het stijgen van het aandeel autoverplaatsingen in het OVG (Onderzoek VerplaatsingsGedrag) van Vlaanderen?

      Is enkel de overheid wijzen op de gevaarlijke verkeersplekken en om actie vragen nog voldoende?

      Misschien moet er stilaan bij die boodschap ook een juridische disclaimer komen?

      Beantwoorden
  2. Is de wegbeheerder vervolgd, want het gaat hier om een inbreuk op de wegcode …


    61.3.2. Wanneer de verkeerslichten op een kruispunt geplaatst zijn, mogen het groene of oranjegele licht slechts verschijnen wanneer de rode lichten branden voor het verkeer dat uit de dwarswegen komt.

    Ergo, er moeten ook verkeerslichten staan op de dwarsrichting …

    Wil je gebruik maken van een voorziene uitzondering op de lichten voor het dwarsverkeer, MOET er daarvoor een B5 (STOP) staan.
    Die stond er voordien alvast niet (B1) … en op de foto zo te zien nog steeds niet !

    Het gaat hier ondanks wat verf, en een afslagstrook, duidelijk nog steeds om één en hetzelfde kruispunt, dus moeten de lichten er staan voor dwarsverkeer.

    AWV erkent trouwens zélf dat het om 1 kruispunt gaat, want de B9 is niet herhaald voor de afslagstrook …
    Dat doet AWV slechts nà de afslagstrook, hoewel herhaling verplicht is na een kruispunt.

    Beantwoorden
  3. AWV, die vinden het ook normaal (en wensen dat niet aan te passen) dat voetgangers op ringwegen rond steden slechts om de twee verkeerslichtbeurten mogen oversteken (dat is in ieder geval het geval in mijn stad). Anders houden ze het verkeer teveel op

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: