RSS Feed

De ontbrekende ‘E’


afbeelding-flitscamera

In publicaties over verkeersveiligheid hebben ze het steevast over de 3 E’s: Engineering (betere weginfrastructuur en voertuigen), Education (sensibilisering) en Enforcement (handhaving). Iedereen die het veld een beetje volgt weet intussen dat die laatste E meer en meer het zwakke broertje is. De ontbrekende ‘E’ – het zou een stripalbum van Blake & Mortimer kunnen zijn, maar helaas is het geen fictie.

Verkeerspsycholoog Jos Vrieling schreef deze week in De Standaard een interessant stuk over de noodzaak van meer handhaving in het verkeer. Hij slaat enkele nagels met koppen die eigenlijk open deuren zouden moeten zijn:

  • hoe hoger je de kans inschat om gestraft te worden, hoe beter je je gedraagt
  • de belangrijkste killers in het verkeer zijn nog steeds overdreven snelheid, alcohol en drugs en gsm-gebruik
  • er is dus niet minder handhaving nodig, maar juist méér

Op basis van cijfers van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid stelt Vrieling evenwel vast dat de subjectieve pakkans sinds 2003 gestaag daalt. Toen schatte respectievelijk 48 en 21% van de chauffeurs de kans om gepakt te worden voor snelheid of alcoholmisbruik in als ‘hoog’. Negen jaar later, zegt hij, was dat nog maar 33 en 7%.

Niet dat het in 2003 allemaal zo geweldig was. De objectieve pakkans was toen in België 10 keer kleiner dan in Nederland.

Vreemd dat Vrieling cijfers van 2012 gebruikt, want er bestaan recentere (Vijfde Nationale Attitudemeting). Het enige punt dat de Arcadis-expert als ‘positief evoluerend’ vermeldde, de kans op controle op gordeldracht, blijkt tussen 2012 en 2015 gehalveerd en wordt nu nog slechts door 9% als “hoog” of “zeer hoog” ingeschat.  De subjectieve pakkans voor snelheid was in 2015 verder gedaald naar 31%, terwijl die voor alcohol een beetje steeg, tot 11% – wat betekent dat 89% van de automobilisten die kans niet als hoog inschat… Ik verwacht geen onredelijke dingen. Het was de Staten-Generaal voor de Verkeersveiligheid zelf die in  2002 vooropstelde dat minstens 90% van de bestuurders de kans om gecontroleerd te worden op rijden onder invloed als zeer groot zou moeten ervaren. Het BIVV-rapport van 2015: “Deze doelstelling staat in schril contrast met de praktijk. Ook in 2015 wijken de resultaten nog steeds ver af van deze doelstelling: slechts 2% van de respondenten is van mening dat de pakkans voor alcohol (subjectieve pakkans) “zeer groot” is.” Het is dus nog allemaal veel erger dan Vrieling beschrijft.

Dat gevoel van vrijheid-blijheid bij automobilisten mag niet verbazen. De federale politie klaagt al jaren over te weinig mensen en middelen. In sommige politiezones verbieden burgemeesters ‘hun’ politie om snelheidscontroles te doen. En sedert de terreuraanslagen liggen de prioriteiten bij politie én parketten duidelijk nog minder in het verkeer – hoewel het risico om het slachtoffer te worden van een verkeersongeval nog altijd vele malen groter is dan van een terreurdaad. Het zou interessant zijn om eens te onderzoeken hoeveel extra verkeersslachtoffers die verschoven focus ons uiteindelijk zal hebben gekost. Mijn hypothese: zelfs zonder dat er echt een nieuwe terreuraanslag plaatsvindt, kost de terreurdreiging mensenlevens.

img_2205

Zelf voel ik me als fietser de laatste jaren steeds vaker ‘vogelvrij’, want blootgesteld aan door waaghalzerige automobilisten gecreëerde gevaren zonder dat er enigerlei vorm van handhaving tegenover staat. Met name in zones 30 wordt vrijwel nergens gecontroleerd. Wie het aandurft om met z’n tweeën naast elkaar te fietsen wordt opgejaagd door spatbordklevers die op de koop toe denken dat ze de wet aan hun kant hebben. Het is één van die dingen waarrond het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid nu nooit eens een sensibiliseringscampagne zal voeren. De Brusselse fietsers klagen dagelijks de laksheid van de politie aan met pijnlijk fotomateriaal. Voor een normaal gevoelige organisatie zou zoiets werken als ‘Chinese torture’ en leiden tot bezinning over het eigen (niet-)functioneren, maar bij de Brusselse politie vallen de verwijten op een koude steen.

In een democratisch land mag je verwachten dat de politie er is om de meest kwetsbaren te beschermen. Maar hier en daar een lokale loffelijke uitzondering niet te na gesproken worden fietsers in België overgelaten aan het lot – dikwijls het noodlot. Als er al aandacht is voor fietsers, dan is het om hen aan te manen zich in fluo te hullen en een helm op te zetten. Daarmee wordt dan het idee bevestigd dat fietsen “uit zichzelf” gevaarlijk is en dus niet door te veel, te snel en te roekeloos autoverkeer…

Maar terug naar Vrieling, die zich in zijn betoog verrassend afzet tegen de “onzichtbare handhaving” van de trajectcontroles. Zijn argument: de feedback op je overtreding komt pas weken later onder de vorm van een envelop in de bus en dat is slecht voor de subjectieve pakkans.  Natuurlijk heeft hij een punt dat directe feedback beter is dan uitgestelde, maar daaruit concluderen dat meer trajectcontroles leiden tot minder subjectieve pakkans lijkt me te kort door de bocht.

Ten eerste zijn de meeste van die camera’s open en bloot zichtbaar en worden ze meestal (altijd?) aangekondigd met borden. Ten tweede heeft minister Weyts van de veralgemeende toepassing van trajectcontroles zo duidelijk een speerpunt gemaakt dat de subjectieve pakkans op Gewestwegen, in tegenstelling tot op de meeste gemeentewegen, eerder groot is. Ik ken mensen die hun Coyote uitschakelen omdat ze horendol worden van het waarschuwende gepiep.

Maar wat ik zeggen wou is dit: als minister Weyts al érgens een voorbeeldig parcours loopt, dan is het wel in het dossier van de trajectcontroles. Eigenlijk vult hij de gaten die zijn federale collega’s Bellot (Mobiliteit) en Jambon (Binnenlandse Zaken) laten vallen. Het zou dus een beetje dom zijn om de enige die inzake handhaving zijn verantwoordelijkheid opneemt daarop te pakken.

Advertenties

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: http://www.v-g-s.be/ Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten.

»

  1. In dit land ontbreekt niet de 3de E, maar ontbreken de 3 E’s …
    * Wegen deugen niet naar ontwerp, aanleg & inrichting.
    (Waarbij bovendien geen enkele handhaving bestaat inzake de wettelijkheid van de inrichting van de weg door de overheid.)
    * Educatie en sensibilisering lopen steevast mis door te complexe of net ontbrekende reglementering
    (Schrijnende voorbeelden: “voorrang op fietspad” ; “ritsen” ; “recht(saf) door rood” ; “fietsstraat” ; “voorrang van rechts” ; “overal 70” ; “inhaalverbod vrachtwagens” & “bij regen” ; …)
    * En over de derde E had je het net …

    Beantwoorden
  2. Ik merk het iedere dag. Ik respecteer zelf altijd de snelheidslimieten, en wordt daarom soms bijna van de baan geduwd door ‘betere chauffeurs’. Vooral in de twee zone 30, ééntje voor kleuterschool en eentje voor wegenwerken is het steevast prijs. De pakkans is dus nog niet hoog genoeg.

    Beantwoorden
  3. Reeds 16 jaar maak ik de autowegen onveilig, nog nooit tegen gehouden, nog nooit moeten blazen, nog nooit enige controle gehad. Er is blijkbaar geen politieke moed om een rijbewijs met punten te brengen, belgenland weer laatste van de klas.

    Beantwoorden
  4. Vandaag in De Standaard: “Nepflitspaal? Topidee, vindt de politie: ‘Als die helpt om autobestuurders trager te doen rijden, dan helpt hij ons ook’, zegt korpschef Joost Duhamel“

    http://www.standaard.be/cnt/dmf20170213_02727631

    Beantwoorden
  5. Voor de kleuterschool van ons dochtertje (zone 30): 40-tonners aan 50-60 km/u met een bellende bestuurder, vaak uit landen waar het niet zo nauw steekt. Die vrachtwagens rijden daar om een drukke stadsring te vermijden. Wat ook niet helpt: auto’s zijn zo comfortabel en geluidsdicht geworden, sommige wegen hebben perfect asfalt (sommige) en veel auto’s kunnen 200-250 rijden. Tja, als je dan 30 moet rijden heb je inderdaad het gevoel dat je stil staat. Er hangen nochtans spandoeken en kindertekeningen met ‘graag traag’. Zone 30 is meestal dode letter. Iemand die 30 rijdt wordt gek verklaard. Daar rijd ik dan de fiets met mijn dochtertje achterop. Maar ik ben één van de weinige fietsers en voetgangers, dus waarom zouden ze 30 rijden als de kinderen toch allemaal met de auto gebracht worden (de negatieve spiraal van steeds meer autoverkeer, dus onveiliger, dus nog minder fietsers en voetgangers).

    Vorige week ben ik nog getrakteerd op een middenvinger, omdat ik met de fiets op een smalle weg zogezegd niet genoeg aan de zijkant reed. De autobestuurder reed me voorbij op 20 cm van mijn stuur. Toen ik met mijn armen gebaarde dat ze 1 meter afstand moest houden (i know, zonder handen rijden mag ook niet) kreeg ik een middenvinger. Achteraf kon ik op mijn camera aan de nummerplaat zien dat het een collega was (die me niet herkend had). Toen ik haar confronteerde werd ze bloedrood, begon ze van alles te bazelen (wegomleiding, gehaast, nog conflicten gehad) en bood ze haar excuses aan. Dat is ook zoiets: als sommige mensen in hun anonieme cocon stappen worden ze een onmens.

    Beantwoorden
  6. Vorige week bekeek ik nog een trailer (ofzo) van een dashcam programma uit Nederland. Daar werd duidelijk gesteld dat het verkeer in Nederland ook duidelijk onveiliger wordt.

    En dat het alsmaar drukker en agressiever wordt merk ik elke dag tijdens de avondspits (en de zaterdagnamiddag/-avond) als ik door het keukenvenster kijk naar het kleine maar ongemeen druk kruispunt waar ik aan woon. Dikwijls is luisteren al genoeg, het getoeter is duidelijk toegenomen tov enkele jaren geleden.

    Beantwoorden
    • Dan moet je eens naar een drukke Indische stad gaan, daar houdt het getoeter nooit op 🙂 Maar daar is het meer een teken van ‘pas op, hier kom ik aan’ terwijl het hier een teken van gevaar en/of frustratie is.

      Beantwoorden
      • Laat het woord “gevaar” maar uit je betoog. Het is vooral de frustratie die weg getoeterd wordt. Als het kruispunt een minuut geblokkeerd is beginnen ze zich in alle bochten te wringen om te draaien om een andere uitweg te “mierennest” te zoeken.

      • Ik heb het over situaties zoals de pas afsnijden, iemand die onopletten een weg komt opgereden, iemand die geen voorrang verleent,… dat zijn wel degelijk gevaarlijke situaties waarvoor ook getoeterd wordt.

  7. Geachte heer Peeters, hallo Kris, bedankt voor uw uitgebreide analyse en aanvullingen op ons artikel in De Standaard. Fijn om te lezen dat we grotendeels op één lijn zitten. En het klopt wat hierboven staat, de Nederlandse wegen worden steeds onveiliger, dus vandaar onze roep om extra handhaving.

    Beantwoorden
  8. Dag Kris. Je blog handelt in essentie over “gedrag” van de mens en hoe hard of zacht we die mens moeten bestraffen… Lang dacht ik er hetzelfde over. Tot… ik vorige week mijn nieuwe auto kreeg. Sindsdien denk ik dat technologie “the next big thing” is. Deze wagen houdt een correcte afstand tot voorliggers. Hij scant dode hoeken. Hij verwittigt voor voetgangers om de hoek die voor de chauffeur onzichtbaar zijn. Hij limiteert de snelheid (weliswaar tot mijn keuze en nog niet de wettelijke norm). Hij past verlichting aan aan tegenliggers om ze niet te verblinden… Als we deze technologie verfijnen en veralgemenen, zal de weg ongetwijfeld een stuk veiliger worden. Voor mij mag bijvoorbeeld ook een alcoholslot standaard worden op een nieuwe wagen… Op technologisch vlak staat er een revolutie voor de deur… Op gedragsvlak is ze al ver gevorderd (als ik vergelijk met de dodelijke jaren tachtig), maar zeker niet compleet…. Als ik de wagen limiteer op 120… is niet iedere achterligger daar even blij mee.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: