RSS feed

Orange box


Flevoland klinkt een beetje als ‘Legoland’ en dat is wellicht geen toeval: als nieuwste provincie van Nederland is het wellicht de meest ‘geconstrueerde’ regio van het koninkrijk. En dat wil wat zeggen in een bij uitstek ‘geïnfrastructureerd’ land dat hydrologisch gesproken niet eens had mogen bestaan.

De hoofdstad van Flevoland is Lelystad en enkele weken geleden had ik het genoegen om er te mogen deelnemen aan een ‘ateliersessie’. Een subjectief verslagje daarvan zal binnenkort te vinden zijn op www.visieopflevoland.nl. De sessie handelde over de toekomst en ook dat was misschien geen toeval: in Flevoland ontbreekt het opvallend aan verleden. De oudste woningen dateren van 1967 en dat is piepjong. Ik kan dat weten, want ik ben nauwelijks een paar jaar ouder. Volgens Wikipedia dateer ik van ‘circa 1964’ en aan die uitdrukking ben ik gehecht geraakt.

Dat het stadje bij wijze van spreken van ‘gisteren’ dateert weerhoudt de bestuurders er niet van om geregeld over te gaan tot de afbraak van gebouwen. Niets veroudert zo snel als wat nieuw is. Zo kan het dat ze in Lelystad al toe zijn aan hun tweede theatergebouw. Het eerste was te klein geworden, dus bouwden ze een groter met een capaciteit van 750 mensen.

Als de cultureel antropoloog Joseph Campbell gelijk heeft, is dat een goed teken: “Als je wilt begrijpen wat in een maatschappij het belangrijkst is, moet je niet de kunst of literatuur bestuderen, maar eenvoudigweg naar de grootste gebouwen kijken.” In het geval van Lelystad laat dat het beste verhopen: de grootste gebouwen zijn het theater, de bibliotheek en het stadshuis – al bestaan er burgemeesters die daar anders over denken en stadhuizen beschouwen als tempels voor de bureaucratie. Maar dan heb ik het over België, waar gevangenissen riskeren weldra symbool te staan voor het Vrije Westen. Maar dit terzijde.

Agoratheater Lelystad

Het nieuwste theatergebouw van Lelystad, gebouwd tussen 2002 en 2007, is van starchitect Ben van Berkel. ‘Agoratheater’ heet het, maar als er al sprake is van een ‘agora’ die naam waardig, dan moet die van binnen zitten. Aan de buitenkant is het de agorafobie die overheerst: een overgedimensioneerd plein dat op het moment van mijn bezoek vooral kaal, leeg en winderig was.

Het minste wat gezegd kan worden is dat het gebouw opvalt: het is knaloranje. Typisch Nederlands, zou je kunnen denken, maar naar verluidt is de kleur geïnspireerd door de in deze contreien majestueuze zonsondergangen. En inderdaad, toen ik ’s avonds huiswaarts reed kleurde de zon aan de einder hevig oranje – als een theatergebouw, kon ik niet nalaten te denken.

Lelystad (3)

Is het gebouw mooi? Op een bepaalde manier zeker wel, wat impliceert dat het op een andere manier niet mooi is. Het is dan de vraag welke manier de meest relevante is. Mijn stelling is dat een mooi gebouw ontwerpen niet zo moeilijk is. Een gebouw dat echter functioneel is, iets positiefs toevoegt aan zijn omgeving én bovendien ook nog eens mooi – dat is een ander paar mouwen.Wat hier wringt is, zoals zo vaak, dat het gebouw amper een relatie onderhoudt met z’n omgeving. Het is nadrukkelijk aanwezig, maar daar houdt het zowat mee op.

Lelystad (9)

Het had net zo goed op Mars kunnen staan. Of nee, het had beter op Mars gestaan. Niet alleen omdat de kleuren dan nog beter tot hun recht waren gekomen, maar vooral omdat het gebouw kennelijk uitgaat van menselijke afwezigheid, wat op Mars dus heel gepast zou zijn. Aan drie kanten is de plint zo goed als volledig blind. Het rijmt maar is ongerijmd. Het maakt dat het containergevoel overheerst. Dat is misschien leuk in een havengebied, maar in een stadscentrum verlangt een mens toch naar wat meer leven in de brouwerij. Er zal vast wel een goede uitleg voor zijn. Iets in de zin van: de geslotenheid prikkelt de nieuwsgierigheid van de voorbijganger naar wat er binnenin gebeurt. Of nog: de ontwerper gaf hier een eigenzinnige interpretatie aan de creatieve black box die elk theater per definitie is – orange is the new black, zeg maar.

Lelystad (4)

Overigens kon ik mijn geprikkelde nieuwsgierigheid niet bevredigen. Bleek dat het gebouw in de voormiddag gesloten was. Niet eens zo raar voor een theater, ik weet het, maar misschien had het mits toevoeging van een andere, in de tijd complementaire functie wel z’n rol van ‘menspomp’ kunnen opnemen – iets waar zeker deze kant van Lelystad veel nood aan bleek te hebben: een aantrekkingspool die mensen zou aanzuigen en door de het stadscentrum zou pompen.

We zouden kunnen spreken van een geval van bedoelde, zij het onbewuste, leegstand.

Advertenties

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: http://www.v-g-s.be/ Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten.

Eén reactie »

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: