RSS feed

J’accuse


Twee jaar geleden voorspelde ik al in mijn boek ‘De file voorbij’ dat er een eind zou komen aan de dalende trend in het aantal verkeersslachtoffers in ons land. Helaas heb ik gelijk gekregen.

Verkeersonveiligheid is dus weer een hot item in de media. Daarbij is de manier waarop het thema aangesneden wordt veelzeggend. Om te beginnen: los van elke context. Dus wordt er nauwelijks een link gelegd tussen verkeersonveiligheid en de snelheidscultuur die in onze maatschappij wordt gekoesterd. En dus ook in onze media, van de autorubriek over het sportkatern, via de advertenties naar de stukken over fileleed en wegenwerken. Daarmee is tenminste toch al die eigen verantwoordelijkheid uit de weg gegaan.

Wie draagt dan wél de verantwoordelijkheid? De minister van openbare werken en mobiliteit natuurlijk! En dus wordt minister Crevits naar de Zevende Dag genood. Dat is een statement van jewelste, want het zegt alles over de vooringenomenheid van de journalisten: het ligt aan de infrastructuur! En als het niet aan de infrastructuur ligt dan toch, zoals alles wat slecht loopt in dit land, aan het feit dat ook het federale niveau bevoegd is. Als Vlaanderen ooit onafhankelijk is, zal het de Goden nog dankbaar zijn dat er ook nog zoiets als Europa bestaat om de schuld aan te geven.

Als het aan de infrastructuur ligt, ligt het dus niet aan, bijvoorbeeld, het ontwerp van onze auto’s dat fundamenteel fout zit, het gebrek aan handhaving of het schrijnende gebrek aan vervolging. Anders had men wel iemand van de autosector ter verantwoording geroepen (“waarom ontwerpt u auto’s om verkeerd te worden gebruikt?’), of de minister van binnenlandse zaken (Milquet), de minister van verkeer (Wathelet) of die van justitie (Turtelboom). Quod non. Het is Hilde Crevits die mag komen vertellen waarom de zwarte punten niet sneller (!) worden aangepast. (en volgende week mag ze komen vertellen waarom er zoveel wegenwerken zijn of waarom er niet méér wordt bespaard op de budgetten)

Niemand stelt de vraag hoe zo’n autostrade waar maar 120km/u kan worden gereden er dan uitziet? Smaller? Met drempels die je tegen 130 km/u niet kunt nemen? De vraag stellen is ze beantwoorden. We hebben Intelligente Snelheidsaanpassing (ISA) nodig. Of anders gezegd: auto’s die niet sneller kunnen dan maximaal toegelaten. Dat is een systeem dat door steden en gemeenten, door het Vlaams Gewest of door België zou kunnen worden opgelegd. Maar liefst zou het – we zullen het zelf maar zeggen – op Europees niveau worden geïmplementeerd. En dus zou het ook niet echt onlogisch zijn geweest de verantwoordelijke Europese commissaris of een Europarlementslid in de studio uit te nodigen. Dan kon die komen vertellen hoe het lobbywerk van de automobielconcerns veel efficiënter is dan dat van pakweg de Ouders van Verongelukte Kinderen.

Een week geleden maakte ik De Standaard er attent op hoe makkelijk het is om een duplicaat van je rijbewijs te krijgen als het door de politie is ingetrokken. En met andere woorden hoe lek ons handhavingssysteem is. Het was nauwelijks meer dan een anekdote waard. Justitie vond het niet eens nodig om de indruk van straffeloosheid weg te nemen door aan te kondigen dat het geciteerde voorbeeld, de gepatenteerde wegpiraat Ransbottyn, wel degelijk zou worden vervolgd wegens het afleggen van een valse verklaring (cynisch: bijna op hetzelfde moment werd een perfect geïntegreerde asielzoekersfamilie het land uitgezet omdat ze 13 jaar geleden uit wanhoop gelogen had over haar nationaliteit. Er was geen journalist die de vergelijking maakte. Integendeel. De man kreeg nog eens de kans zijn zorgvuldig opgebouwde imago van ‘moderne Robin Hood’ extra in de verf te zetten. “Dank u voor de aandacht,” schreef hij op mijn Facebookpagina.) Stel je voor dat morgen zou blijken dat een pedofiel na zijn veroordeling zomaar naar het gemeentehuis kunnen gaan om daar een nieuw bewijs van goed gedrag en zeden op te pikken. Wat zou het resultaat zijn? Het land zou te klein zijn om alle verontwaardiging te herbergen. Maar nu? Niets aan de hand, we gaan weer over tot de orde van de dag.

Vorig jaar woonde ik in Duitsland een presentatie bij van een topman van BASF die kwam vertellen over het veiligheidsbeleid van het bedrijf. Van 1992 tot nu waren ze erin geslaagd, zo zei hij, het aantal incidenten en accidenten in hun bedrijf terug te dringen tot bijna nul – dankzij procedures en toezicht op de naleving ervan. Waarmee bewezen werd dat ‘ongevallen’ niets is dat er ‘nu eenmaal bijhoort’. Tegelijk moest de man toegeven dat hun ‘goforzero’-beleid weinig zoden aan de dijk had gezet als het aankwam op veiligheid van en naar het werk: daar had het bedrijf nu eenmaal weinig controle over. Anders gezegd: daar werd niet door het bedrijf gecontroleerd, maar ook niet door anderen. Of toch veel te weinig. En zeker niet systematisch. Bijgevolg bleef de toestand van en naar het werk ongeveer even onveilig als twintig jaar geleden.

Meer verkeersveiligheid kunnen we alleen maar krijgen als we werk maken van een veiligheidscultuur. Daar hoort handhaving bij. Systematische handhaving dan, geen occasionele met af en toe een als ‘event’ aangekondige controle-actie. En gevolgd door systematische rechtspraak die zich ook niet laat degraderen tot een klassejustitie die rijken, zoals de zelfverklaarde Robin Hood, de mogelijkheid geeft om voor zichzelf het recht op wangedrag af te kopen.

Maar om die vragen te stellen is natuurlijk net iets meer moed nodig dan vragen waarom de infrastructuur niet is aangepast of de eeuwige mantra te neuzelen dat “de mentaliteit moet veranderen”. Wie deze vragen niet stelt, heeft in het beste geval te kort nagedacht (“ja maar, het moest snel gaan!”). In het slechtste geval is hij of zij gewoon nalatig en medeverantwoordelijk voor de slachtpartij op onze wegen.

Tot slot. Wie het woord ‘slachtpartij’ enigszins overtrokken vindt, kan zich eens de vraag stellen hoe de reactie zou zijn geweest als de krantenkop deze week als volgt had geluid: ’78 voetbalploegen omgekomen in het verkeer. 560 voetbalploegen zwaargewond en nooit meer in staat om te spelen.’ Want dat is het equivalent van 858 verkeersdoden en 6163 zwaargewonden in 2011 in ons land. Een onderschatting, zoals het ministerie zelf als kanttekening meegeeft.

Zo perfect werkt ons handhavingssysteem dat we zelfs dàt niet eens exact weten.

Over deanderekrispeeters

Mobiliteitsexpert en blikopener bij Bandenloze Vennootschap DAKP. Levert onafhankelijk mobiliteitsadvies, second opinions en creatieve ondersteuning aan bewonersgroepen, oudercomités, bedrijven en overheden. Voor vrijblijvende info: deanderekris@gmail.com Geeft lezingen over mobiliteit voor wie er klaar voor is. Zie: www.koortzz.be Auteur van 'Het Voorruitperspectief' (2000), 'De File Voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Nieuw boek 'Weg van het systeem' verschijnt in februari 2021. Schrijft daarnaast onder meer columns, opiniebijdragen, sporadische bijdragen her en der en - surprise! - blogberichten. Geeft les aan de PXL Hogeschool, afdeling Verkeerskunde

Volgende »

  1. Ik ben pro ISA, maar ik vrees dat, mocht de overheid ooit de euvele moed zou opbrengen om voor te stellen dat in te voeren, het kot te klein zou zijn. Voorspelbaar: er zal geschermd worden met “individuele vrijheid”, “ik kan zelf beslissen wanneer het veilig is om hoe snel te rijden” en bijna zeker ook met verwijzingen naar bepaalde dictatoriale politieke systemen van de eerste helft van de twintigste eeuw. Het zijn tenslotte altijd “de anderen” die ongevallen veroorzaken, op het foute moment te snel rijden, etc.
    Misschien verkopen als “nooit meer boetes wegens snelheidsovertredingen” ? “Geen enkel risico meer om geflitst te worden” ? In 2003 – nu bijna tien jaar geleden – werd er in Gent mee geëxperimenteerd; het eindoordeel hiervan heb ik nooit gezien.

    Like

    Beantwoorden
    • Jan,

      Eén van de eindconclusies van het experiment in Gent was dat de acceptatiegraad van ISA stijgt met het gebruik: mensen die met ISA hebben gereden zijn er veel positiever dan mensen die dat niet hebben gedaan. Voor sommige maatregelen heb je politieke leiders nodig in plaats van politieke volgers: mensen die hun verantwoordelijkheid opnemen en af en toe durven vooruitlopen op een maatschappelijk draagvlak.

      Like

      Beantwoorden
  2. Ik reageer vooral op de analyse die ik in DS las: heel interessant en vooral uitdagend om anders te gaan denken over mobiliteit. Nu wordt de problematiek verengd tot bv. wegen, zoals u laat verstaan, en een eerder halfbakken soort veiligheidsbeleid, dat lijdt onder contradicties doordat er moet geschipperd worden tussen het wenselijke (iop korte termijn) en de publieke opinie – tegenwoordig ‘onderstroom’ genoemd – die veiligheid wil, maar zonder veel aan comfort/… in te boeten.

    Ik hoop op structurele ingrepen, goede snsibiliering, en repressie die wel niet de ‘gewone zondaar’ viseert en bijna als misdadiger opvoert. Daarin kunt u een belangrijke rol spelen, maar hoe??? Het draagvlak voor dit soort denken lijkt nog veraf, vrees ik.

    Toch belangwekkend, zeker. Succes nog.

    Like

    Beantwoorden
  3. Och, wie oud genoeg is heeft de heisa rond het invoeren van de autogordel meegemaakt. De argumenten van toen tegen de gordel kan je gemakkelijk omvormen tot argumenten tegen ISA nu. Mijn voorstel: maak ISA vrijwillig. Bereken dan wel de kosten van rijden zonder ISA (vorige week in het nieuws: elke Belg lijdt 950 euro schade door autoverkeer, de helft daarvan omdat de autoverzekering niet de werkelijke medische kosten betaalt, maar alleen het remgeld, zie hier) plus de besparing op infrastructuur (zone 30 moet niet speciaal ingericht worden als je ISA hebt, bijvoorbeeld) en reken die door
    zodat een auto zonder ISA pakweg twee- of drieduizend euro per jaar meer kost dan eentje met. Na een paar jaar zie je dan dat auto’s met ISA veel minder ongevallen veroorzaken dan deze zonder ISA en dan beseffen mensen het nut van een algemene verplichting wel.

    Like

    Beantwoorden
  4. Pingback: Bij het doodsbed van een kind | De Andere Kris Peeters

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: